Previous Verse

Shloka 116

Adhyāya 42 (Śānti Parva): Śrāddha, Aurdhvadaihika Rites, and Royal Welfare Measures

आनृशंस्यपरो राजा चकारानुग्रहं प्रभु: । दीन-दुखियों और अन्धोंके लिये घर एवं भोजन-वस्त्रकी व्यवस्था करके सबके प्रति कोमलताका बर्ताव करनेवाले सामर्थ्यशाली राजा युधिष्ठिर उनपर बड़ी कृपा रखते थे

ānṛśaṁsyaparo rājā cakārānugrahaṁ prabhuḥ |

বৈশম্পায়নে ক’লে—কৰুণাত পৰায়ণ সেই শক্তিশালী ৰজাই সকলোৰে প্ৰতি অনুগ্ৰহ বিস্তাৰ কৰিলে। ৰজা যুধিষ্ঠিৰে দীন-দুখীয়া আৰু অন্ধসকলৰ বাবে আশ্ৰয়, আহাৰ আৰু বস্ত্ৰৰ ব্যৱস্থা কৰিলে আৰু সকলোৰে প্ৰতি কোমল আচৰণ ৰাখি তেওঁলোকক নিৰন্তৰ কৃপা আৰু ৰক্ষা প্ৰদান কৰিলে।

आनृशंस्यपरःhaving compassion as his highest (aim)
आनृशंस्यपरः:
Karta
TypeAdjective
Rootआनृशंस्य-पर
FormMasculine, Nominative, Singular
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
चकारdid / performed
चकार:
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
अनुग्रहम्favor, kindness
अनुग्रहम्:
Karma
TypeNoun
Rootअनुग्रह
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रभुःlord, powerful one
प्रभुः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
Yudhiṣṭhira
T
the poor (dīna)
T
the afflicted/sufferers (duḥkhita)
T
the blind (andha)

Educational Q&A

A king’s dharma is expressed through ānṛśaṁsya—active compassion—by protecting the vulnerable and ensuring basic welfare (shelter, food, clothing) with gentle conduct toward all.

Vaiśampāyana describes Yudhiṣṭhira’s benevolent rule: he shows favor and organizes practical support for the poor, the suffering, and the blind, embodying righteous governance after the great conflict.