Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

Yajña-bhāga-vyavasthā and the Pravṛtti–Nivṛtti Framework (यज्ञभागव्यवस्था तथा प्रवृत्तिनिवृत्तिधर्मविवेचनम्)

तत्रैव च कुमारेण बाल्ये क्षिप्ता दिवौकस: । शक्तिनन्यस्ता क्षितितले त्रैलोक्यमवमन्य वै,वहीं महात्मा श्रीविष्णु (श्रीकृष्ण) ने पुत्रके लिये तप किया था। वहीं कुमार कार्तिकेयने बाल्यावस्थामें देवताओंपर आक्षेप किया था और त्रिलोकीका अपमान करके पृथ्वीमें अपनी शक्ति गाड़ दी थी

tatraiva ca kumāreṇa bālye kṣiptā divaukasaḥ | śaktir nanyastā kṣititale trailokyam avamannya vai ||

ভীষ্মে ক’লে—সেই স্থানতেই কুমাৰে বাল্যকালে দেবতাসকলক তিৰস্কাৰ কৰি ললকাৰিছিল; আৰু ত্ৰিলোকক অৱমাননা কৰি নিজৰ শক্তি পৃথিৱীত গাঁথি দিছিল।

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
and
:
TypeIndeclinable
Root
कुमारेणby the Kumāra (Kārttikeya)
कुमारेण:
Karana
TypeNoun
Rootकुमार
FormMasculine, Instrumental, Singular
बाल्येin childhood
बाल्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootबाल्य
FormNeuter, Locative, Singular
क्षिप्ताःwere thrown/assailed
क्षिप्ताः:
TypeVerb
Rootक्षिप्
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Nominative, Plural
दिवौकसःthe gods (dwellers in heaven)
दिवौकसः:
Karma
TypeNoun
Rootदिवौकस्
FormMasculine, Nominative, Plural
शक्तिःthe spear/weapon (śakti)
शक्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootशक्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
न्यस्ताwas placed/embedded
न्यस्ता:
TypeVerb
Rootनि-स्था
FormPast passive participle (क्त), Feminine, Nominative, Singular
क्षितितलेon the surface of the earth
क्षितितले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootक्षितितल
FormNeuter, Locative, Singular
त्रैलोक्यम्the three worlds
त्रैलोक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootत्रैलोक्य
FormNeuter, Accusative, Singular
अवमन्यhaving despised/insulted
अवमन्य:
TypeVerb
Rootअव-मन्य
FormAbsolutive/Gerund (ल्यप्), Parasmaipada (usage)
वैindeed (emphatic particle)
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
K
Kumāra (Kārttikeya/Skanda)
D
Divaukasaḥ (Devas/gods)
Ś
Śakti (spear/weapon)
T
Trailokya (three worlds)
K
Kṣiti (earth)