Previous Verse
Next Verse

Shloka 49

जनक–सुलभा संवादः

Janaka–Sulabhā Dialogue on Mokṣa and Non-attachment

देवलोकं तथा तिर्यड्मनुष्यमपि चाश्रुते । यदि शुध्यति कालेन तस्मादज्ञानसागरात्‌,(उत्तीर्णोउस्मादगाधात्‌ स परमाप्रोति शो भनम्‌ ।) वह देव, मनुष्य और पशु-पक्षी आदिकी योनिमें भटकता रहता है। यदि कभी समयके अनुसार शुद्ध हो गया तो उस अगाध अज्ञानसमुद्रसे पार होकर परम कल्याणका भागी होता है

devalokaṃ tathā tiryag-manuṣyam api cāśrute | yadi śudhyati kālena tasmād ajñāna-sāgarāt (uttīrṇo 'smād agādhāt sa paramāpnoti śobhanam) ||

সি দেৱলোকত, তিৰ্যক্‌ (পশু-পক্ষী আদি) যোনিত আৰু মানুহযোনিতো ঘূৰি ফুৰে। যদি কালক্ৰমে সি শুদ্ধ হয়, তেন্তে সেই অগাধ অজ্ঞান-সাগৰ পাৰ হৈ পৰম কল্যাণ লাভ কৰে।

देवलोकम्the world of the gods
देवलोकम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेवलोक
FormMasculine, Accusative, Singular
तथाlikewise/also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
तिर्यक्the animal realm (non-human creatures)
तिर्यक्:
Karma
TypeNoun
Rootतिर्यक्
FormMasculine, Accusative, Singular
मनुष्यम्human (state/realm)
मनुष्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootमनुष्य
FormMasculine, Accusative, Singular
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
and
:
TypeIndeclinable
Root
आश्रुतेhe attains/enters (is born into)
आश्रुते:
TypeVerb
Rootआ-श्रु (श्रु)
FormPresent, 3rd, Singular, Atmanepada
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
शुध्यतिbecomes purified
शुध्यति:
TypeVerb
Rootशुध्
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
कालेनby/with time
कालेन:
Karana
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Instrumental, Singular
तस्मात्from that
तस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
अज्ञानसागरात्from the ocean of ignorance
अज्ञानसागरात्:
Apadana
TypeNoun
Rootअज्ञानसागर
FormMasculine, Ablative, Singular
उत्तीर्णःhaving crossed over
उत्तीर्णः:
Karta
TypeVerb
Rootउत्-तॄ
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
अस्मात्from this
अस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
अगाधात्from the unfathomable (depth)
अगाधात्:
Apadana
TypeAdjective
Rootअगाध
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
परमम्supreme/highest
परमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपरम
FormNeuter, Accusative, Singular
आप्नोतिattains
आप्नोति:
TypeVerb
Rootआप्
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
शोभनम्auspicious good (state)
शोभनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशोभन
FormNeuter, Accusative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
D
devaloka (realm of gods)
M
manuṣya-loka (human realm)
T
tiryak-yoni (animal realm)
A
ajñāna-sāgara (ocean of ignorance)