Shloka 203
जनक–सुलभा संवादः
Janaka–Sulabhā Dialogue on Mokṣa and Non-attachment
चतुर्विशमसारं च षड्विंशस्य प्रबोधनात् । छब्बीसवाँ तत्त्व परमात्मा अजन्मा
caturviśam asāraṃ ca ṣaḍviṃśasya prabodhanāt |
বসিষ্ঠে শিকাইছে—ছাব্বিশতম তত্ত্বৰ প্ৰবোধ হ’লে চৌব্বিশ তত্ত্বে গঠিত প্ৰকৃতি অসাৰ বুলি বুজা যায়। ছাব্বিশতম তত্ত্ব পৰমাত্মা—অজন্মা, সৰ্বব্যাপী আৰু সঙ্গদোষৰ পৰা মুক্ত। তেওঁৰ শৰণ লৈ যেতিয়া জীৱাত্মাই তেওঁৰ স্বৰূপৰ সাক্ষাৎকাৰ কৰে, তেতিয়া পৰমাত্ম-জ্ঞানৰ প্ৰভাৱত সিও (যেন) সৰ্বব্যাপী হৈ উঠে; আৰু চৌব্বিশ তত্ত্বযুক্ত প্ৰকৃতিক অসাৰ বুলি জানি তাৰ প্ৰতি আসক্তি ত্যাগ কৰে।
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Realization of the twenty-sixth principle (Paramātman)—unborn, all-pervading, and free from the taint of association—dissolves the sense of limitation in the individual self. With the rise of supreme knowledge, one ceases to treat the twenty-four evolutes of Prakṛti as ultimately real or worthy of attachment, and thus turns toward liberation through dispassion and insight.
Vasiṣṭha is instructing on metaphysical discernment: distinguishing Prakṛti’s twenty-four principles from the transcendent Supreme Self. The passage frames liberation as taking refuge in the Supreme, attaining direct realization, and thereby abandoning identification with the insubstantial constituents of nature.