Shloka 9
Yājñavalkya on the Unity of Sāṃkhya and Yoga and the Marks of Meditative Composure
पजञ्चविंशो महानात्मा तस्यैवाप्रतिबोधनात् | विमलस्य विशुद्धस्य शुद्धाशुद्धनिषेवणात्,पचीसवाँ तत्त्वरूप जो महान् आत्मा है, वह निर्मल एवं विशुद्ध है। उसको न जाननेके कारण तथा शुद्ध-अशुद्ध वस्तुओंके सेवनसे वह निर्मल, संगरहित आत्मा भी शुद्ध और अशुद्ध वस्तुओंके सदृश हो जाता है। पृथ्वीनाथ! अविवेकीके संगसे विवेकशील भी अविवेकी हो जाता है
pañcaviṁśo mahānātmā tasyaivāpratibodhanāt | vimalasya viśuddhasya śuddhāśuddhaniṣevaṇāt ||
বসিষ্ঠ ক’লে—পঁচিশতম তত্ত্ব, সেই মহান আত্মা, স্বভাৱতে নিৰ্মল আৰু পৰম বিশুদ্ধ। কিন্তু তাক নচিনাৰ ফলত আৰু শুদ্ধ-অশুদ্ধৰ সঙ্গ আৰু ভোগৰ দ্বাৰা, সেই নিৰ্লিপ্ত আত্মাও যেন শুদ্ধ আৰু অশুদ্ধৰ দৰে প্ৰতীয়মান হয়। হে পৃথিৱীনাথ! অবিবেকীৰ সঙ্গত বিবেকীও অবিবেকী হৈ পৰে।
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The Self (Puruṣa), though intrinsically pure and unattached, seems to take on impurity or purity due to ignorance (non-recognition) and due to association/indulgence in mixed influences; therefore one should cultivate discernment and avoid the company and habits that erode it.
Vasiṣṭha instructs a king (addressed as ‘lord of the earth’) in a philosophical-ethical discourse: he identifies the ‘twenty-fifth principle’ as the pure Self and explains how ignorance and association with pure/impure objects makes it appear otherwise, concluding with a practical warning about the corrupting power of bad company.