Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

अव्यक्तकालमान-निर्णयः

Measures of Time from the Unmanifest; Creation, Elements, and the Primacy of Mind

निर्मुच्यमान: पापेभ्यो घनेभ्य इव चन्द्रमा: । विरजा: कालमाकाडुक्षन्‌ धीरो धैर्येण सिद्धयति,जिस प्रकार चन्द्रमा बादलोंके ओटसे निकलनेपर अपनी प्रभासे प्रकाशित हो उठता है, उसी प्रकार पापोंसे मुक्त हुआ निर्मल अन्तःकरणवाला धीर पुरुष धैर्यपूर्वक कालकी प्रतीक्षा करता हुआ सिद्धिको प्राप्त हो जाता है

nirmucyamānaḥ pāpebhyo ghanebhya iva candramāḥ | virajaḥ kālam ākāṅkṣan dhīro dhairyeṇa sidhyati ||

যেনেকৈ ঘন মেঘৰ আঁৰত পৰা চন্দ্ৰ মেঘ ভেদি ওলাই আহিলে নিজৰ জ্যোতিত উজ্জ্বল হয়, তেনেকৈ পাপমুক্ত, নিৰ্মল অন্তঃকৰণসম্পন্ন ধীৰ ব্যক্তি ধৈৰ্য ধৰি যথোচিত কালৰ অপেক্ষা কৰি সিদ্ধি লাভ কৰে।

निर्मुच्यमानःbeing freed (from)
निर्मुच्यमानः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिर्मुच् (धातु, मुच् + निर्)
FormMasculine, Nominative, Singular, शानच् (वर्तमानकाले कर्मणि/आत्मनेपदभावे), passive present participle
पापेभ्यःfrom sins
पापेभ्यः:
Apadana
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Ablative, Plural
घनेभ्यःfrom clouds
घनेभ्यः:
Apadana
TypeNoun
Rootघन (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative, Plural
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
चन्द्रमाःthe moon
चन्द्रमाः:
Karta
TypeNoun
Rootचन्द्रमस् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
विरजाःstainless, pure
विरजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootविरजस् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
कालम्time
कालम्:
Karma
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
आकाङ्क्षन्awaiting, expecting
आकाङ्क्षन्:
Karta
TypeAdjective
Rootआकाङ्क्ष् (धातु)
FormMasculine, Nominative, Singular, शतृ (वर्तमानकाले), present active participle
धीरःthe steadfast man
धीरः:
Karta
TypeNoun
Rootधीर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
धैर्येणby patience/fortitude
धैर्येण:
Karana
TypeNoun
Rootधैर्य (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental, Singular
सिध्यतिattains success/is accomplished
सिध्यति:
TypeVerb
Rootसिध् (धातु)
FormPresent, Indicative, Parasmaipada, Third, Singular

हंस उवाच

हंस (Haṃsa, the speaker)
चन्द्रमा (the Moon)
घन (dense clouds)
काल (Time)