Previous Verse
Next Verse

Shloka 32

Haṃsa–Sādhya Saṃvāda: Satya, Dama, Kṣamā and the Discipline of Speech

यः पश्यति स संतुष्टो न पश्यंश्व विहन्यते | यश्चाप्यल्पेन संतुष्टो लोकेडस्मिन्‌ मुक्त एव सः,“जो ऐसा देखता है, वह संतुष्ट एवं मुक्त होता है; किंतु जो ऐसा नहीं देखता, वह मारा जाता है--जन्म, मृत्युके चक्रमें पड़ा रहता है। जो थोड़ेसे लाभमें ही संतुष्ट रहता है, वह इस जगतमें मुक्त ही है”

yaḥ paśyati sa santuṣṭo na paśyaṁś ca vihanyate | yaś cāpy alpena santuṣṭo loke 'smin mukta eva saḥ ||

যি যথাৰ্থ দেখে, সি সন্তুষ্ট হৈ মুক্ত হয়; কিন্তু যি দেখে নোৱাৰে, সি আঘাত পায়—জন্ম-মৃত্যুৰ চক্ৰত পৰি থাকে। আৰু যি অল্পতেই সন্তুষ্ট, সি এই লোকতেই মুক্ত।

यःwho (he who)
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
पश्यतिsees
पश्यति:
TypeVerb
Rootदृश्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
सन्तुष्टःcontent, satisfied
सन्तुष्टः:
TypeAdjective
Rootसन्तुष्ट
FormMasculine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
पश्यन्seeing (one who sees)
पश्यन्:
Karta
TypeVerb
Rootदृश्
FormPresent active participle, Masculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
विहन्यतेis struck down, is destroyed
विहन्यते:
TypeVerb
Rootहन्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Passive
यःand who (he who)
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अल्पेनwith little, by a small (gain)
अल्पेन:
Karana
TypeAdjective
Rootअल्प
FormNeuter, Instrumental, Singular
सन्तुष्टःcontent
सन्तुष्टः:
TypeAdjective
Rootसन्तुष्ट
FormMasculine, Nominative, Singular
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Locative, Singular
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Locative, Singular
मुक्तःfreed, liberated
मुक्तः:
TypeAdjective
Rootमुक्त
FormMasculine, Nominative, Singular
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma