तृष्णाक्षय-उपदेशः
Instruction on the Cessation of Craving
इदं तु दुष्करं कर्म कुटुम्बमभिसंश्रितम् । दानमध्ययनं यज्ञ: प्रजासंतानमार्जवम्
idaṃ tu duṣkaraṃ karma kuṭumbam abhisaṃśritam | dānam adhyayanaṃ yajñaḥ prajā-santānam ārjavam ||
কপিল ক’লে—গৃহস্থাশ্ৰমত আশ্ৰিত এই অনুশাসন অতি দুষ্কৰ। দান, স্বাধ্যায়, যজ্ঞ, সন্তান উৎপাদন আৰু পালন, আৰু আচৰণত সৰলতা (কোমল সত্যানিষ্ঠা)—এই সকলো মানুহৰ বাবে অতি কঠিন।
कपिल उवाच
Kapila emphasizes that the householder path is not spiritually inferior but practically demanding: sustaining a family while also fulfilling generosity, disciplined study, sacrificial responsibility, raising progeny, and maintaining honest, gentle integrity is exceptionally hard.
In Śānti Parva’s instructional dialogue, Kapila is explaining dharma by evaluating life-paths (āśramas). Here he highlights the weight of gṛhastha obligations—both social and spiritual—showing why household life requires great steadiness and virtue.