Shloka 18
तृष्णाक्षय-उपदेशः
Instruction on the Cessation of Craving
श्रीहीन और आलसी पण्डितोंने कर्मोके त्यागसे मोक्ष मिलता है--ऐसा मत चलाया है। यह सुननेमें सत्य-सा आभासित होता है, परंतु है मिथ्या। इस मार्गमें किसीको वेदके सिद्धान्तोंका तनिक भी ज्ञान नहीं है ।।
śrīhīnā ālasī paṇḍitāḥ karmatyāgena mokṣo labhyata iti mataṃ pracāritavantaḥ; tac chravaṇe satyam iva pratibhāti, kintu mithyā. asmin mārge kasyacid api vedasiddhāntānāṃ kiñcid api jñānaṃ nāsti. na vai pāpair hriyate kṛṣyate vā yo brāhmaṇo yajate vedaśāstraiḥ | ūrdhvaṃ yajñaiḥ paśubhiḥ sārtham eti saṃtarpitas tarpayate ca kāmaiḥ ||
কপিল ক’লে—শ্ৰীবিহীন আৰু অলস পণ্ডিতসকলে ‘কৰ্ম ত্যাগ কৰিলেই মোক্ষ’ বুলি মত চলাইছে। শুনিবলৈ সেয়া সত্য যেন লাগে, কিন্তু সেয়া মিথ্যা; এই পথত বেদসিদ্ধান্তৰ লেশমাত্ৰ জ্ঞানো নাই। তাৰ বিপৰীতে, যি ব্ৰাহ্মণে বেদ-শাস্ত্ৰ অনুসাৰে যজ্ঞ সম্পাদন কৰে, তাক পাপে দমন কৰিব নোৱাৰে, পাপেও তাক নিজৰ ফালে টানিব নোৱাৰে। সি নিজৰ যজ্ঞপুণ্য আৰু যজ্ঞত ব্যৱহৃত পশুসহ ঊৰ্ধ্বলোক লাভ কৰে; আৰু নিজে ধৰ্মসঙ্গত ভোগে তৃপ্ত হৈ আনকো তৃপ্ত কৰে।
कपिल उवाच
Educational Q&A
Kapila rejects the claim that mere abandonment of action leads to liberation, calling it a misleading doctrine born of ignorance of Vedic conclusions. He upholds disciplined Vedic action—especially yajña performed according to scripture—as a dharmic path that protects from sin and leads to higher attainments.
In a didactic discourse within the Śānti Parva, Kapila contrasts two approaches: a fashionable but false advocacy of karma-tyāga by idle scholars, and the orthodox Vedic model where a Brahmin performs sacrifices per Veda-śāstra, gains merit, ascends to higher worlds, and becomes a source of satisfaction for others through rightful enjoyments.