Shloka 63
पापात्म-धर्मात्म-लक्षणम् तथा निर्वेदेन मोक्षमार्गः | Marks of the Sinful and the Righteous; Dispassion (Nirveda) as a Path to Liberation
हन्या इति समादेश: शस्त्रपाणौ सुते स्थिते । विनीते प्रसवत्यर्थे विवासे चात्मकर्मसु
hanyā iti samādeśaḥ śastrapāṇau sute sthite | vinīte prasavatyarthe vivāse cātmakarmasu ||
“তাক মাৰি পেলাওক!”—এনে আদেশ আছিল, আৰু গৌতমৰ পুত্ৰ হাতত অস্ত্ৰ লৈ থিয় হৈও আছিল; তথাপি সি হিংসালৈ তৎক্ষণাৎ ঢাপলি মাৰিলে নহয়। মহর্ষি গৌতম জপ-ধ্যান আদি আৱশ্যক কৰ্মৰ বাবে বাহিৰলৈ গ’লে, চিৰকাৰী—নামৰ অৰ্থৰ দৰে—বিনীতভাৱে ধৰ্ম-অধৰ্ম বিচাৰ কৰি থিয় হৈ থাকিল। সেই বিনয় আৰু বিবেচনাৰ ফলত মাতৃহত্যাৰ আদেশ কাৰ্যকৰী নহ’ল, আৰু মাতৃৰ প্ৰাণ ৰক্ষা পৰিল।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even when a command to punish seems authoritative, one must pause and examine dharma. Chirakārin’s restraint shows that self-control and moral deliberation can avert irreversible harm; obedience is not higher than righteous discernment.
Gautama, leaving for his personal religious duties (such as japa and meditation), has issued an order—‘Kill her.’ His son stands armed but, being disciplined and thoughtful, delays and reflects. Because of this delay and ethical consideration, the mother is not killed.