Jājali’s Austerities and the Summons to Tulādhāra (जाजलि–तुलाधार-इतिहासः)
इन्द्रियाणि मन:पौरास्तदर्थ तु पराकृति: । तत्र द्वौं दारुणौ दोषौ तमो नाम रजस्तथा | तदर्थमुपजीवन्ति पौरा: सह पुरेश्वरै:,इन्द्रियाँ इस नगरमें निवास करनेवाली प्रजा हैं। वे मनरूपी मन्त्रीकी आज्ञाके अधीन रहती हैं। उन प्रजाओंकी रक्षाके लिये मनको बड़े-बड़े कार्य करने पड़ते हैं। वहाँ दो दारुण दोष हैं, जो रज और तमके नामसे प्रसिद्ध हैं। नगरके शासक मन, बुद्धि और जीव इन तीनोंके साथ समस्त पुरवासीरूप इन्द्रियगण मनके द्वारा प्रस्तुत किये हुए शब्द आदि विषयोंका उपभोग करते हैं
indriyāṇi manaḥ-paurās tad-arthaṁ tu parākṛtiḥ | tatra dvau dāruṇau doṣau tamo nāma rajas tathā || tad-artham upajīvanti paurāḥ saha pureśvaraiḥ |
ইন্দ্ৰিয়সমূহ এই নগৰৰ বাসিন্দা প্ৰজা; সিহঁত মনৰূপ মন্ত্ৰীৰ আজ্ঞাধীন। সেই প্ৰজাৰ ৰক্ষা-পালনৰ বাবে মনক ডাঙৰ ডাঙৰ প্ৰয়াস কৰিব লাগে। তাত দুটা দাৰুণ দোষ আছে—ৰজ আৰু তম। এইবোৰৰ আশ্ৰয়ে নগৰৰ শাসকসকল আৰু নগৰবাসী ইন্দ্ৰিয়সমূহে মনৰ দ্বাৰা আগবঢ়োৱা শব্দাদি বিষয়ৰ ভোগ কৰে।
व्यास उवाच