Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

सूक्ष्मभूत-भूतात्मविज्ञानम्

Knowing the subtle principle and the bhūtātman through yoga

अरोषमोह: समलोष्टकाञउचन: प्रहीणकोशो गतसंधिविग्रह: । अपेतनिन्‍न्दास्तुतिरप्रियाप्रिय- श्वरन्नुदासीनवदेष भिक्षुक:,ऐसे संन्यासीको रोष और मोह नहीं छू सकते। वह मिट्टीके ढेले और सोनेको समान समझता है। पाँच कोशोंका अभिमान त्याग देता है और संधि-विग्रह तथा निन्दा-स्तुतिसे रहित हो जाता है। उसकी दृष्टिमें न कोई प्रिय होता है न अप्रिय। वह संन्यासी उदासीनकी भाँति सर्वत्र विचरता रहता है

aroṣamohaḥ samaloṣṭakāñcanaḥ prahīṇakośo gatasandhivigrahaḥ | apetanindāstutir apriyapriyaś carann udāsīnavad eṣa bhikṣukaḥ ||

এনেকুৱা ভিক্ষুকক ক্ৰোধ আৰু মোহ স্পৰ্শ নকৰে। তেওঁ মাটিৰ ঢেলা আৰু সোণক একে বুলি গণ্য কৰে। ‘কোষ’সমূহৰ অহংকাৰ আৰু সঞ্চয়-ভাব ত্যাগ কৰি তেওঁ সন্ধি–বিগ্ৰহৰ প্ৰবৃত্তিৰ ওপৰে উঠি যায়; নিন্দা–স্তুতিত অচল থাকে। তেওঁৰ দৃষ্টিত কোনো বিশেষ প্ৰিয় নাই, কোনো অপ্রিয়ো নাই; উদাসীনৰ দৰে তেওঁ জগতত বিচৰণ কৰে।

अरोषमोहःfree from anger and delusion
अरोषमोहः:
Karta
TypeAdjective
Rootअ-रोष-मोह
FormMasculine, Nominative, Singular
समलोष्टकाञ्चनःto whom clod and gold are equal
समलोष्टकाञ्चनः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम-लोष्टक-आञ्चन
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रहीणकोशःhaving abandoned the sheaths (koshas)
प्रहीणकोशः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्र-ही-क्त (प्रहीण) + कोश
FormMasculine, Nominative, Singular
गतसन्धिविग्रहःbeyond alliance and hostility
गतसन्धिविग्रहः:
Karta
TypeAdjective
Rootगम् (गत) + सन्धि-विग्रह
FormMasculine, Nominative, Singular
अपेतनिन्दास्तुतिःfrom whom blame and praise have departed
अपेतनिन्दास्तुतिः:
Karta
TypeAdjective
Rootअप-इ (अपेत) + निन्दा-स्तुति
FormMasculine, Nominative, Singular
रप्रियाप्रियःto whom none is dear or hateful
रप्रियाप्रियः:
Karta
TypeAdjective
Rootर-प्रिय-अप्रिय
FormMasculine, Nominative, Singular
चरन्wandering
चरन्:
Karta
TypeVerb
Rootचर्
FormMasculine, Nominative, Singular, शतृ (present active participle)
उदासीनवत्like one indifferent
उदासीनवत्:
Karana
TypeIndeclinable
Rootउदासीन + वत्
एषःthis
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
भिक्षुकःmendicant
भिक्षुकः:
Karta
TypeNoun
Rootभिक्षुक
FormMasculine, Nominative, Singular

व्यास उवाच

V
Vyāsa
B
bhikṣuka (mendicant/renunciant)
L
loṣṭa (clod of earth)
K
kāñcana (gold)