Shloka 25
Adhyāya 240: Indriya–Manas–Buddhi–Ātman — The Inner Hierarchy and Restraint (इन्द्रिय-मनस्-बुद्धि-आत्म-क्रमः)
कुर्यात् परिचयं योगे त्रैकाल्ये नियतो मुनि: । गिरिश्ज्ञे तथा चैत्ये वृक्षाग्रेषु च योजयेत्
kur yāt paricayaṃ yoge traikālye niyato muniḥ | giriśṛṅge tathā caitye vṛkṣāgreṣu ca yojayet | sattvasaṃsevanād dhīro nidrām ucchettum arhati |
ব্যাসে ক’লে—নিয়মনিষ্ঠ মুনিয়ে তিন সন্ধিক্ষণত (প্ৰভাত, মধ্যাহ্ন, সায়ং) যোগত নিৰন্তৰ অভ্যাস কৰি পৰিচয় দঢ় কৰিব। সি পৰ্বতশৃংগত, তীৰ্থ-দেৱালয়ত আৰু বৃক্ষশীৰ্ষত—যি ঠাই একান্ত আৰু জাগ্ৰতা বঢ়ায়—সেই ঠাইত সাধনা কৰিব। সত্ত্বসেৱনৰ দ্বাৰা ধীৰ সাধক নিদ্ৰা-আলস্য ছেদন কৰিবলৈ যোগ্য হয় আৰু বিঘ্ন দূৰ কৰে।
व्यास उवाच
Educational Q&A
Regular, time-disciplined yoga practice—especially at the three daily junctions—combined with cultivating sattva (clarity and purity) enables a practitioner to overcome drowsiness and other inner obstacles, strengthening self-mastery.
In Śānti Parva’s instruction on peace and inner governance, Vyāsa gives practical guidance for a sage’s yogic regimen: when to practice (three times daily), where to practice (secluded, elevating places), and what inner quality supports success (sattva), culminating in the ability to cut off sleepiness.