Shloka 38
Śakra–Namuci-saṃvāda: Śoka-nivāraṇa and Daiva-vicāra
Indra and Namuci on grief, composure, and inevitability
यद् यदागमसंयुक्त न कृच्छुमनुपश्यति । अथ तत्राप्युपादत्ते तमोडव्यक्तमिवानृतम्
yad yad āgama-saṁyuktaṁ na kṛcchram anupaśyati | atha tatrāpy upādatte tamoḍa-vyaktam ivānṛtam ||
ভীষ্মে ক’লে—পূৰ্বানুভৱৰ বাসনাৰ সৈতে যুক্ত যি অৱস্থা, তাত মানুহে কষ্টক কষ্ট বুলি নেদেখে; আৰু তাতেই তমোগুণে আচ্ছন্ন, অব্যক্ত যেন, অসত্য এক সন্তোষো গ্ৰহণ কৰে। সেয়ে সুষুপ্তিত সি উপস্থিত দুখক প্ৰত্যক্ষৰ দৰে অনুভৱ নকৰে; তাতো তমসজাত মিথ্যা সুখ অনুভৱ কৰে।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
That the mind can fail to recognize suffering when it is veiled by tamas and habitual impressions; even in deep sleep one may ‘experience’ a kind of false, indistinct contentment that is not true well-being.
In the Śānti Parva’s instruction, Bhīṣma continues teaching about the nature of mind and experience, using sleep/dream imagery to show how delusion can make hardship seem absent and can present an illusory sense of ease.