Shloka 11
Śrī–Indra–Bali Saṃvāda: The Departure and Fourfold Placement of Lakṣmī
त॑ं समासीनमागम्य कापिलं मण्डलं महत् | पञ्चस्रोतसि निष्णात: पज्चरात्रविशारद:
taṁ samāsīnam āgamya kāpilaṁ maṇḍalaṁ mahat | pañcasrotasi niṣṇātaḥ pañcarātraviśāradaḥ ||
ভীষ্ম ক’লে—আসুৰি মুনি আশ্ৰমত আসীন হৈ থাকোঁতেই কপিল-দৰ্শনৰ অনুগামী মুনিসকলৰ এক মহামণ্ডলী তাত উপস্থিত হ’ল। তেওঁলোকৰ মাজত পঞ্চশিখো আছিল—পঞ্চস্ৰোত (ইন্দ্ৰিয়-মন প্ৰবাহ)ত নিপুণ আৰু পাঞ্চৰাত্ৰ পৰম্পৰাত বিশাৰদ। তেওঁলোকে প্ৰতিজনৰ অন্তৰত অৱস্থিত অব্যক্ত তত্ত্ব আৰু পৰম সত্য বিষয়ে উপদেশ প্ৰাৰ্থনা কৰিলে।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames a quest for higher knowledge: sages approach a seated teacher to inquire into the avyakta (the unmanifest) and the supreme truth present within beings. It highlights disciplined expertise (niṣṇāta, viśārada) as a qualification for subtle inquiry, and it places Sāṅkhya (Kāpila) and Pañcarātra learning in a shared ethical-spiritual pursuit of liberation.
In Bhīṣma’s narration, Āsuri is seated in his hermitage when a large group of Kapila-aligned sages arrives. They request instruction about the inner, unmanifest principle and ultimate reality. Pañcaśikha is singled out as a distinguished member of the group, renowned for mastery over the ‘five streams’ and for expertise in Pañcarātra.