Shloka 21

Śarīrin, Buddhi, and the Limits of Sense-Perception (इन्द्रियबुद्धिशरीरिविचारः)

Devanagari script

न तत्पुरुषकारेण न च दैवेन केनचित्‌ । सुखमेष्यति तत्‌ तस्य यदेवं संयतात्मन:,इस प्रकार मनोनिग्रहपूर्वक ध्यान करनेवाले योगीको जो दिव्य सुख प्राप्त होता है, वह मनुष्यको किसी दूसरे पुरुषार्थसे या दैवयोगसे भी नहीं मिल सकता

Transliteration

na tatpuruṣakāreṇa na ca daivena kenacit | sukham eṣyati tat tasya yad evaṁ saṁyatātmanaḥ ||

Translation

ভীষ্মে ক’লে— এইদৰে সংযত আত্মাৰ যি সুখ লাভ হয়, সেয়া অন্য কোনো ধৰণৰ পুৰুষকাৰৰ দ্বাৰা নহয়, নতুবা কোনো দেৱযোগৰ দ্বাৰাও নহয়; সেয়া অন্তৰ্নিয়ন্ত্ৰণ আৰু ধ্যান-নিগ্ৰহৰ পৰাই উদ্ভৱ হয়।

Word by Word

nanot

tatthat (divine happiness)

puruṣakāreṇaby human effort

nanor/not

caand

daivenaby fate/divine dispensation

kenacitby anyone/anything whatsoever

sukhamhappiness

eṣyatiwill attain/come to

tatthat (happiness)

tasyaof him/for him

yatwhich/that which

evamthus/in this manner

saṃyata-ātmanasof one whose self is restrained

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhīṣma

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes