Shloka 286
Bhṛgu–Bharadvāja-saṃvāda: Vānaprastha-parivrājaka-ācāra, Abhaya-dharma, and Lokānāṃ Vibhāga (Śānti-parva 185)
एवं नवविधो ज्ञेय: पार्थिवो गन्धविस्तर: । अनुकूल, प्रतिकूल, मधुर, कट, निहरी अर्थात् दूरसे आनेवाली, तेज गन्धमिश्रित, स्निग्ध, रूक्ष और विशद--ये गन्धके नौ भेद जानने चाहिये। इस प्रकार पार्थिव गन्धका विस्तार बताया गया
evaṁ navavidho jñeyaḥ pārthivo gandha-vistaraḥ | anukūlaḥ pratikūlaḥ madhuraḥ kaṭuḥ nihārī dūrataḥ āgacchantī tīkṣṇa-gandha-miśritaḥ snigdhaḥ rūkṣaḥ viśadaś ca—ete gandhasya nava bhedā jñātavyāḥ | evaṁ pārthiva-gandhasya vistaro vyākhyātaḥ |
এইদৰে পাৰ্থিৱ গন্ধৰ বিস্তাৰ নৱবিধ বুলি জানিব লাগে—অনুকূল, প্ৰতিকূল, মধুৰ, কটু, ‘নিহাৰী’ (দূৰৰ পৰা আহি থকা যেন লাগা গন্ধ), তীক্ষ্ণ গন্ধমিশ্ৰিত, স্নিগ্ধ, ৰূক্ষ আৰু বিশদ/শুদ্ধ। এইবোৰেই গন্ধৰ নৱ ভেদ। এইদৰে পৃথিৱী-তত্ত্বৰ গন্ধবিস্তাৰ ব্যাখ্যা কৰা হ’ল।
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
The verse classifies the earth-element’s sensory quality—smell—into nine recognizable types, training discernment (viveka) about sense-data as part of a broader philosophical analysis of the elements and perception.
In a didactic discourse attributed to Bharadvāja within Śānti Parva, the speaker is enumerating and defining categories of sensory qualities; here he concludes the ninefold description of ‘earthly’ odors.