Shloka 26
Bhṛgu–Bharadvāja-saṃvāda: Vānaprastha-parivrājaka-ācāra, Abhaya-dharma, and Lokānāṃ Vibhāga (Śānti-parva 185)
भूमेर्गन्धगुणान् वेत्ति रसं चादभ्य: शरीरवान् । ज्योतिषा चक्षुषा रूपं स्पर्श वेत्ति च वाहिना
bhūmer gandhaguṇān vetti rasaṃ cādbhyaḥ śarīravān | jyotiṣā cakṣuṣā rūpaṃ sparśaṃ vetti ca vāhinā ||
ভৰদ্বাজ ক’লে—দেহধাৰী জীৱে পৃথিৱীৰ দ্বাৰা গন্ধগুণ উপলব্ধি কৰে; জলেৰে ৰস আস্বাদন কৰে; অগ্নিজ দীপ্ত চক্ষুৰে ৰূপ দেখে; আৰু বায়ুৰ আশ্ৰয়ে ত্বকেন্দ্ৰিয়ৰ দ্বাৰা স্পৰ্শৰ জ্ঞান লাভ কৰে। এইদৰে ভূতসমূহত প্ৰতিষ্ঠিত ইন্দ্ৰিয়সমূহে নিজৰ নিজৰ বিষয় প্ৰকাশ কৰে।
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
Sense-knowledge operates through an elemental basis: smell is rooted in earth, taste in water, sight in fire/light, and touch in air. The verse highlights how the embodied self experiences the world via element-linked faculties, a common Shanti Parva move toward discriminating body, senses, and deeper self.
Bharadvāja is instructing his listener in a philosophical analysis of perception, enumerating how each sensory cognition corresponds to a particular element. This supports the broader Shanti Parva discourse on understanding embodiment and cultivating discernment.