Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

Bhṛgu–Bharadvāja-saṃvāda: Vānaprastha-parivrājaka-ācāra, Abhaya-dharma, and Lokānāṃ Vibhāga (Śānti-parva 185)

तेजो हाग्निस्तथा क्रोधश्चक्षुरूष्मा तथैव च । अग्निर्जरयते यश्नल पञज्चाग्नेया: शरीरिण:,श्लेष्मा पित्तमथ स्वेदो वसा शोणितमेव च । इत्याप: पज्चधा देहे भवन्ति प्राणिनां सदा कफ, पित्त, स्वेद, चर्बी और रुधिर--ये प्राणियोंके शरीरमें रहनेवाली पाँच गीली वस्तुएँ जलरूप हैं

bharadvāja uvāca | tejo hy agnis tathā krodhaś cakṣur ūṣmā tathaiva ca | agnir jarayate yasmāt pañcāgneyaḥ śarīriṇaḥ || śleṣmā pittam atha svedo vasā śoṇitam eva ca | ity āpaḥ pañcadhā dehe bhavanti prāṇināṃ sadā ||

ভৰদ্বাজে ক’লে—তেজেই অগ্নি; তদ্ৰূপ ক্ৰোধ, চকু আৰু দেহৰ উষ্ণতাও। জঠৰানলসহ এইবোৰ দেহধাৰীৰ পাঁচ অগ্নিতত্ত্ব। আৰু শ্লেষ্মা, পিত্ত, স্বেদ, বসা আৰু শোণিত—এই পাঁচোটা সদায় প্ৰাণীৰ দেহত থকা জলৰূপ পদাৰ্থ।

tejaḥsplendour, energy
tejaḥ:
Karta
TypeNoun
Roottejas
FormNeuter, Nominative, Singular
haindeed (emphatic particle)
ha:
TypeIndeclinable
Rootha
agniḥfire
agniḥ:
Karta
TypeNoun
Rootagni
FormMasculine, Nominative, Singular
tathāso, likewise
tathā:
TypeIndeclinable
Roottathā
krodhaḥanger
krodhaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootkrodha
FormMasculine, Nominative, Singular
cakṣuḥeye
cakṣuḥ:
Karta
TypeNoun
Rootcakṣus
FormNeuter, Nominative, Singular
ūṣmāheat
ūṣmā:
Karta
TypeNoun
Rootūṣman
FormMasculine, Nominative, Singular
tathālikewise
tathā:
TypeIndeclinable
Roottathā
evaindeed, just
eva:
TypeIndeclinable
Rooteva
caand
ca:
TypeIndeclinable
Rootca
agniḥfire
agniḥ:
Karta
TypeNoun
Rootagni
FormMasculine, Nominative, Singular
jarayatecauses to age, digests/consumes
jarayate:
TypeVerb
Root√jṛ (jar)
FormPresent, Third, Singular, Ātmanepada
pañcafive
pañca:
TypeIndeclinable
Rootpañca
āgneyaḥfiery, belonging to fire
āgneyaḥ:
Karta
TypeAdjective
Rootāgneya
FormMasculine, Nominative, Plural
śarīriṇaḥembodied beings
śarīriṇaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootśarīrin
FormMasculine, Nominative, Plural
śleṣmāphlegm
śleṣmā:
Karta
TypeNoun
Rootśleṣman
FormMasculine, Nominative, Singular
pittambile
pittam:
Karta
TypeNoun
Rootpitta
FormNeuter, Nominative, Singular
athathen, and also
atha:
TypeIndeclinable
Rootatha
svedaḥsweat
svedaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootsveda
FormMasculine, Nominative, Singular
vasāfat
vasā:
Karta
TypeNoun
Rootvasā
FormFeminine, Nominative, Singular
śoṇitamblood
śoṇitam:
Karta
TypeNoun
Rootśoṇita
FormNeuter, Nominative, Singular
evaindeed
eva:
TypeIndeclinable
Rooteva
caand
ca:
TypeIndeclinable
Rootca
itithus
iti:
TypeIndeclinable
Rootiti
āpaḥwaters
āpaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootap
FormFeminine, Nominative, Plural
pañcadhāin five ways
pañcadhā:
TypeIndeclinable
Rootpañcadhā
dehein the body
dehe:
Adhikarana
TypeNoun
Rootdeha
FormMasculine, Locative, Singular
bhavantiare, come to be
bhavanti:
TypeVerb
Root√bhū
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
prāṇināmof living beings
prāṇinām:
TypeNoun
Rootprāṇin
FormMasculine, Genitive, Plural
sadāalways
sadā:
TypeIndeclinable
Rootsadā

भरद्वाज उवाच

B
Bharadvāja
A
Agni (fire principle)