Shloka 51
भृगु–भरद्वाजसंवादः: वर्णभेदस्य कर्माधारितव्याख्या
Bhrigu–Bharadvaja Dialogue: A Karma-Based Account of Varṇa
अब मैं सैकड़ों दिन-रातोंतक साधन करके भी क्या कभी वह उपाय कर सकता हूँ, जिससे आज सियारकी योनिमें पड़ा हुआ मैं पुनः वह मनुष्ययोनि पा सकूँ ।।
santuṣṭaś cāpramattaś ca yajña-dāna-tapo-ratiḥ | jñeyaṃ jñātvā bhaveyaṃ vai varjyaṃ varjayitā tathā ||
ভীষ্মে ক’লে— মই কি পুনৰায় মানৱজন্ম লাভ কৰিব পাৰিম—য’ত মই সন্তুষ্ট আৰু সাৱধান হৈ যজ্ঞ, দান আৰু তপস্যাত নিবিষ্ট থাকিম; য’ত জানিবলগীয়া বস্তুটো যথাৰ্থকৈ জানিম আৰু ত্যাগ কৰিবলগীয়াটো ত্যাগ কৰিম?
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames an ideal human life: contentment without complacency (santuṣṭa yet apramatta), active commitment to yajña–dāna–tapas, clear discernment of what is truly worth knowing (jñeya), and disciplined avoidance of what should be abandoned (varjya).
Bhishma voices a longing for a renewed human birth in which he can practice dharma properly—living with steady awareness, performing meritorious disciplines, gaining right knowledge, and renouncing harmful or unworthy pursuits.