Shloka 12
Ākiṃcanya–Tyāga Upadeśa
The Instruction on Non-ownership and Renunciation
देशे समे सुखे चित्रे स्वर्गोद्दिशसमे नृप । श्रिया जुष्टं महावृक्ष॑ न्यग्रोध॑ च सुमण्डलम्
bhīṣma uvāca | deśe same sukhe citre svargoddiśa-same nṛpa | śriyā juṣṭaṃ mahāvṛkṣaṃ nyagrodhaṃ ca sumaṇḍalam |
হে নৃপ! সমতল, সুখদ, বিচিত্ৰ আৰু স্বৰ্গপ্ৰদেশসম মনোহৰ স্থানত গৌতমে শ্ৰীসমৃদ্ধ এক মহাবৃক্ষ—সুন্দৰ মণ্ডলাকাৰে বিস্তৃত বটবৃক্ষ—দেখিলে। বহু সুন্দৰ শাখাৰ বাবে সি মহাৰাজছত্ৰৰ দৰে দীপ্ত হৈছিল; আৰু তাৰ মূল উৎকৃষ্ট চন্দনমিশ্ৰিত জলে সিঞ্চিত আৰু পুষ্ট কৰা হৈছিল।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse prepares a dharmic discourse by placing it in an auspicious, serene environment: a heavenly-like landscape and a banyan resembling a royal parasol. The ethical suggestion is that clarity about dharma is best approached in purity, calmness, and reverence—outer order mirroring inner discipline.
Bhishma describes to the king how the sage Gautama arrives at a delightful, level region and sees a splendid banyan tree with a circular canopy, like a great umbrella, its roots tended with sandalwood-scented water—setting the scene for what follows.