Shloka 72
Adhyāya 166: Kṛtaghna-doṣa (कृतघ्नदोषः) — the fault of ingratitude and the limits of expiation
परिधायोर्ध्ववालं तु पात्रमादाय मृन्मयम् । चरेत् सप्तगृहा न्नित्यं स्वकर्म परिकीर्तयन्
paridhāyordhvavālaṃ tu pātram ādāya mṛṇmayam | caret saptagṛhān nityaṃ svakarma parikīrtayan ||
ভীষ্মে ক’লে—যি পাপীয়ে গোহত্যা কৰিছে, সি গাইৰ লেজৰ লোম এনেদৰে ধাৰণ কৰিব যাতে লোম ওপৰমুখী থাকে। তাৰ পাছত মাটিৰ পাত্ৰ হাতত লৈ প্ৰতিদিনে সাতটা ঘৰত ভিক্ষা কৰিব আৰু নিজৰ পাপকর্ম প্ৰকাশ্যে ঘোষণা কৰি ক’ব। সেই সাত ঘৰৰ পৰা যি অন্ন পায়, তাতেই জীৱন ধাৰণ কৰিব।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Atonement is not merely ritual: it requires humility, restraint, and public acknowledgment of wrongdoing. The penance combines visible signs of contrition, limited sustenance, and confession, aiming at moral reform and purification.
In Bhishma’s instruction on dharma and expiations, he prescribes a specific prāyaścitta for the grave sin of cow-slaughter: wearing a sign of penance, begging from seven houses with an earthen bowl while confessing the deed, living only on that alms-food, and continuing for twelve days (or up to a year for greater guilt).