Adhyāya 159 — Dāna–Dakṣiṇā, Āpaddharma Measures, and Prāyaścitta Classifications
रसवेगश्न दुर्वार्य: श्रोत्रवेगश्न॒ दुःसह: । कुत्सा विकत्था मात्सर्य पापं दुष्करकारिता
rasavegaś ca durvāryaḥ śrotravegaś ca duḥsahaḥ | kutsā vikatthā mātsaryaṁ pāpaṁ duṣkarakāritā ||
ভীষ্মে ক’লে—ৰস (স্বাদ) ৰ বেগ দমন কৰা দুৰ্বাৰ; শ্ৰোত্ৰ (শুনা) ৰ বেগ সহ্য কৰা দুঃসহ। তিৰস্কাৰ/নিন্দা, নিজৰ প্ৰশংসাৰ বাবে অতিশয়োক্তি, মাত্সৰ্য, পাপপ্ৰৱণতা আৰু দুষ্কৰ (হানিকৰ) কৰ্মলৈ ঠেলি দিয়া প্ৰবৃত্তি—এইবোৰ অন্তৰৰ সেই বল, যিয়ে মানুহক অস্থিৰ কৰি ধৰ্মপথৰ পৰা আঁতৰাই নিয়ে।
भीष्म उवाच
Bhīṣma highlights how unchecked sensory impulses—especially craving for taste and being swayed by what one hears—combine with contempt, boasting, envy, and sinfulness to push a person into harmful actions; therefore restraint and ethical vigilance are essential for dharma.
In the Śānti Parva’s instruction on righteous living after the war, Bhīṣma continues advising Yudhiṣṭhira by listing inner impulses and vices that obstruct moral steadiness and lead to wrongdoing.