Shloka 6
कपोत-लुब्धकसंवादः — Hunter’s Remorse and Renunciatory Resolve
कुरुनन्दन! धर्म और सत्पुरुषोंका आचार--ये बुद्धिसे ही प्रकट होते हैं और सदा उसीके द्वारा जाने जाते हैं। तुम मेरी इस बातको अच्छी तरह समझ लो ।।
bhīṣma uvāca |
buddhiśreṣṭhā hi rājānaś caranti vijayaiṣiṇaḥ |
dharmaḥ pratividhātavyo buddhyā rājñā tatas tataḥ ||
ভীষ্মে ক’লে—কুৰুনন্দন! ধৰ্ম আৰু সজ্জনৰ আচাৰ বুদ্ধিৰ পৰাই প্ৰকাশ পায়, আৰু বুদ্ধিৰ দ্বাৰাই সেয়া সদায় জনা যায়—মোৰ এই কথা ভালদৰে ধৰি ৰাখা। বিজয়কামী আৰু বুদ্ধিত শ্ৰেষ্ঠ ৰজাসকল ধৰ্মমাৰ্গেৰে চলেই। সেয়ে ৰজাই নানা উৎসৰ পৰা শিক্ষা লৈ, বুদ্ধিৰ আশ্ৰয়ে, বাৰে বাৰে ধৰ্মক যথাযথভাৱে আচৰণ কৰিব লাগে—যাতে ধৰ্ম শাসনত বাস্তৱ ৰূপ পায়।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Dharma in kingship is not merely inherited custom; it must be understood and implemented through buddhi (discernment). A ruler seeking success should repeatedly apply intelligent judgment to enact righteous policy and conduct appropriate to each situation.
In the Śānti Parva’s instruction on kingship, Bhīṣma continues advising Yudhiṣṭhira after the war, emphasizing that effective and righteous rule depends on superior intelligence and continual situational application of dharma.