Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Dasyu-maryādā and Buddhi-guided Rāja-nīti (दस्युमर्यादा तथा बुद्धिप्रधान-राजनीति)

"क्षत्रिय सबकी बुराई ही करते हैं। इनपर कभी विश्वास नहीं करना चाहिये। ये दूसरोंका अपकार करके भी सदा उसे व्यर्थ सान्त्वना दिया करते हैं ।।

kṣatriyāḥ sarvakīṃ burāīṃ hi kurvanti | etaiḥ kadācid api viśvāso na kartavyaḥ | te paropakāraṃ kṛtvāpi sadā taṃ vyartha-sāntvanāṃ dadati || aham asya karomy adya sadṛśīṃ vairayātanām | kṛtaghnasya nṛśaṃsasya bhṛśaṃ viśvāsaghātinaḥ | “paśyata tāvat, ayaṃ rājakumāraḥ kīdṛśaḥ kṛtaghnaḥ, atyanta-krūraḥ, viśvāsaghātī ca! śobhanam—adya aham asya vairasya badalaṃ gṛhītvā eva sthāsyāmi.”

ভীষ্মে ক’লে—ক্ষত্ৰিয়সকল সদায় পৰদোষ-নিন্দাত প্ৰবৃত্ত; তেওঁলোকৰ ওপৰত কেতিয়াও বিশ্বাস কৰা উচিত নহয়। তেওঁলোকে আনক অপকাৰ কৰিও বাৰে বাৰে নিৰৰ্থক সান্ত্বনা দিয়ে। আজি মই এই বৈৰিতাৰ যোগ্য প্ৰতিশোধ ল’ম—সেই কৃতঘ্ন, নৃশংস, ভয়ংকৰ বিশ্বাসঘাতকৰ ওপৰত। “চাওঁচোন, এই ৰাজকুমাৰ কিমান কৃতঘ্ন, কিমান অতি নিষ্ঠুৰ, কিমান দ্ৰোহী! ভাল, আজি মই এই শত্রুতাৰ বদলা লৈয়েই থামিম; নাথামোঁ।”

अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअहम्
Formcommon, nominative, singular
अस्यof this (man)
अस्य:
Adhikarana
TypePronoun
Rootइदम्
Formmasculine, genitive, singular
करोमिI do / I will make
करोमि:
TypeVerb
Rootकृ
Formpresent, first, singular, parasmaipada, active
अद्यtoday
अद्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअद्य
सदृशीम्similar, fitting
सदृशीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसदृश
Formfeminine, accusative, singular
वैरयातनाम्torment (as) revenge / punishment of enmity
वैरयातनाम्:
Karma
TypeNoun
Rootवैर-यातना
Formfeminine, accusative, singular
कृतघ्नस्यof the ungrateful one
कृतघ्नस्य:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootकृतघ्न
Formmasculine, genitive, singular
नृशंसस्यof the cruel one
नृशंसस्य:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootनृशंस
Formmasculine, genitive, singular
भृशम्exceedingly, greatly
भृशम्:
TypeIndeclinable
Rootभृशम्
विश्वासघातिनःof the trust-betrayer
विश्वासघातिनः:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootविश्वासघातिन्
Formmasculine, genitive, singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
K
Kshatriyas
R
rajkumara (a prince; unnamed in the excerpt)

Educational Q&A

The passage warns against misplaced trust in those who habitually harm others and then offer only hollow reassurance; it highlights the ethical gravity of ingratitude and betrayal of trust, and shows how such vices provoke cycles of retaliation.

A speaker (framed here under Bhishma’s discourse) reports a harsh judgment about kshatriyas and then voices a vow of revenge against a prince described as ungrateful, cruel, and treacherous—indicating an escalation from moral condemnation to retaliatory intent.