आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः
Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca
धर्मार्थकुशलो राजा धर्मशास्त्रविशारद: । पृच्छामि त्वां कुरुश्रेष्ठ तन्मे व्याख्यातुमहसि,भरतभूषण! अत: अब मैं उस श्रेष्ठ बुद्धिके विषयमें आपसे सुनना चाहता हूँ, जिसका आश्रय लेनेसे धर्म और अर्थमें कुशल तथा धर्मशास्त्रविशारद राजा शत्रुओं-द्वारा घिरा रहनेपर भी मोहमें नहीं पड़ता। कुरुश्रेष्ठ। उसी बुद्धिके विषयमें मैं आपसे प्रश्न करता हूँ; अतः आप मेरे लिये उसकी व्याख्या करें
Yudhiṣṭhira uvāca: dharmārthakuśalo rājā dharmaśāstraviśāradaḥ | pṛcchāmi tvāṃ kuruśreṣṭha tan me vyākhyātum arhasi, bharatabhūṣaṇa |
হে কুরুশ্ৰেষ্ঠ! মই আপোনাক সুধিছোঁ—ধৰ্ম আৰু অৰ্থত কুশল আৰু ধৰ্মশাস্ত্ৰত বিশাৰদ ৰজাও শত্রুৰে পৰিবেষ্টিত হ’লে যি বুদ্ধিৰ আশ্ৰয়ে মোহত নপৰে, সেই বুদ্ধি দয়া কৰি মোৰ বাবে ব্যাখ্যা কৰক।
युधिछिर उवाच
Yudhiṣṭhira frames ideal kingship as grounded in a specific kind of buddhi (discriminative understanding): mastery of dharma and artha, supported by dharmaśāstra learning, that prevents moha (delusion) even under hostile pressure.
In Śānti Parva’s instruction setting, Yudhiṣṭhira respectfully questions an elder/teacher addressed as ‘best of the Kurus’ and ‘ornament of the Bharatas,’ requesting an explanation of the wisdom that keeps a righteous, competent king steady when surrounded by enemies.