Shloka 41
त्रिवर्गमूलनिश्चयः — Determining the Roots of Dharma, Artha, and Kāma
Mahābhārata, Śānti-parva 123
व्यद्भत्वं व शरीरस्य वधो नाल््पस्य कारणात् । शरीरपीडास्तास्ताश्च देहत्यागो विवासनम्
vyadbhutvaṃ ca śarīrasya vadho nālpasya kāraṇāt | śarīrapīḍās tāstāś ca dehatyāgo vivāsanam ||
বসুহৰোমাই ক’লে—সৰু অপৰাধৰ বাবে কাৰোবাৰ দেহ অঙ্গভংগ কৰা, হত্যা কৰা, নানাবিধ শাৰীৰিক যন্ত্ৰণা দিয়া, প্ৰাণত্যাগলৈ বাধ্য কৰা বা দেশৰ পৰা নিৰ্বাসিত কৰা—কেতিয়াও উচিত নহয়। দণ্ড অপৰাধৰ অনুপাতে আৰু মানৱীয় হ’ব লাগে, বিশেষকৈ প্ৰজাপালনত।
वसुहरोम उवाच
Educational Q&A
Punishment should be proportionate to the offence; for minor faults, extreme penalties—mutilation, execution, torture, coercing death, or banishment—are unethical and contrary to righteous governance.
In the Shanti Parva’s rājadharma discussion, Vasuharoma articulates a standard for kings and rulers: they must not respond to small transgressions with harsh, violent punishments that destroy a subject’s body, life, or livelihood.