Shloka 34
Daṇḍotpatti-kathana (Origin and Function of Daṇḍa) — वसुहोम–मान्धातृ संवाद
न स्याद् यदीह दण्डो वै प्रमथेयु: परस्परम् । भयाद् दण्डस्य नान्योन्यं घ्नन्ति चैव युधिष्ठिर
na syād yadīha daṇḍo vai pramatheyur parasparam | bhayād daṇḍasya nānyonyaṃ ghnanti caiva yudhiṣṭhira ||
ভীষ্মে ক’লে—হে যুধিষ্ঠিৰ! এই জগতত যদি দণ্ডৰ ব্যৱস্থা নাথাকিলেহেঁতেন, তেন্তে মানুহে পৰস্পৰে পৰস্পৰক অত্যাচাৰ কৰি ধ্বংস কৰি পেলালেহেঁতেন। দণ্ডৰ ভয়তেই মানুহে একে-অন্যক আঘাত বা হত্যা নকৰে; সেই ভয়েই সমাজ-শৃঙ্খলা ৰক্ষা কৰে।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Punishment (daṇḍa), as a principle of governance, restrains human aggression; fear of lawful consequences prevents mutual violence and thereby sustains social order and dharma.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma teaches Yudhiṣṭhira that a functioning system of punishment is necessary; without it, people would prey upon one another, while its deterrent force keeps society from descending into chaos.