Shloka 13
Śānti Parva 116: Criteria for Royal Servants and Administrative Competence (भृत्य-गुण-प्रश्नः / राजसेवक-लक्षणम्)
भीष्म उवाच नच प्रशास्तुं राज्यं हि शक्यमेकेन भारत । असहायवता तात नैवार्था: केचिदप्युत
bhīṣma uvāca | na ca praśāstuṃ rājyaṃ hi śakyam ekena bhārata | asahāyavatā tāta naivārthāḥ kecid apy uta ||
ভীষ্মে ক’লে— হে ভাৰত! এজন মানুহে একাই ৰাজ্য শাসন কৰিব নোৱাৰে। বৎস! সহায় নাথাকিলে কোনো উদ্দেশ্যই সিদ্ধ নহয়; আৰু কিবা লাভ হলেও তাৰ ৰক্ষা দীঘলীয়া সময় ধৰি স্থিৰ নাথাকে। সেয়ে ভৃত্য আৰু সহায়ক অনিবার্য। যাৰ ভৃত্যসকল জ্ঞান-বিদ্যাত নিপুণ, হিতৈষী, কুলীন আৰু স্নেহশীল, সেই ৰজাই ৰাজ্যফল ভোগ কৰিব পাৰে।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Effective rule and the pursuit of any goal require capable support. A king must rely on competent, loyal, well-wishing aides; without them, achievements are difficult and their protection is unstable.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhishma counsels Yudhiṣṭhira that sovereignty is not a solitary enterprise: administration, acquisition, and protection all depend on trustworthy and skilled servants and allies.