Shloka 20
Durgātitaraṇa—Conduct for Crossing Difficulties (दुर्गातितरणम्)
जो दूसरोंसे सम्मान नहीं चाहते, जो स्वयं ही दूसरोंको सम्मान देते हैं और सम्माननीय पुरुषोंको नमस्कार करते हैं, वे दुर्लघ्य संकटोंसे पार हो जाते हैं ।।
yo dūsarebhyaḥ sammānaṁ na icchanti, ye svayam eva dūsarān sammānaṁ dadati ca sammānīyān puruṣān namaskurvanti, te durlaṅghyān saṅkaṭān atitaranti. ye ca śrāddhāni kurvanti tithyāṁ tithyāṁ prajārthinaḥ, suviśuddhena manasā durgāṇy atitaranti te.
ভীষ্মে ক’লে—যিসকলে আনৰ পৰা মান-সম্মান নাখোজে, যিসকলে নিজে আনক মান দিয়ে আৰু মাননীয় পুৰুষক প্ৰণাম কৰে—তেওঁলোকে দুৰ্লঙ্ঘ্য সংকটও পাৰ হয়। আৰু যিসকলে সন্তানপ্ৰাপ্তিৰ কামনাৰে প্ৰতিটো তিথিত শুদ্ধ মনে পিতৃশ্ৰাদ্ধ কৰে, তেওঁলোকেও দুৰ্গম বিপদৰ পৰা মুক্তি পায়।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that humility and active respect—not craving recognition, honoring others, and bowing to the truly venerable—create moral strength that helps one overcome severe crises. He adds that sincere, pure-minded performance of ancestral śrāddha, especially by one seeking progeny, is also presented as a dharmic support that carries a person through difficult misfortunes.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma after the war. Here he is listing conduct and observances that protect a person in adversity: social-ethical discipline (humility and honoring the worthy) and ritual-ancestral duty (regular śrāddha performed with purity of intention).