Shloka 31
Gaṇānāṃ Vṛttiḥ — On the Sustenance and Cohesion of Assemblies
Gaṇa-nīti
न चोद्योगेन बुद्धया वा रूपद्रव्येण वा पुन: । भेदाच्चैव प्रदानाच्च भिद्यन्ते रिपुभिर्गणा:
na codyogena buddhayā vā rūpadravyeṇa vā punaḥ | bhedāc caiva pradānāc ca bhidyante ripubhir gaṇāḥ ||
ভীষ্মে ক’লে—জাতি আৰু কুলত মানুহ একে হ’ব পাৰে; কিন্তু উদ্যোগ, বুদ্ধি আৰু ৰূপ-সম্পদত সকলো একে হোৱাটো সম্ভৱ নহয়। শত্রুৱে এই ভেদকেই আশ্ৰয় কৰি নাগৰিকসকলৰ মাজত বিভেদবুদ্ধি জগাই তোলে আৰু কিছুমানক ধন দি ঘুষ দি সমগ্ৰ সংঘ ভাঙি পেলায়। সেয়ে গণৰ নাগৰিকসকলৰ বাবে দৃঢ় ঐক্যেই মহাশৰণ আৰু শক্তি।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Unity is the strongest protection for a republic or collective polity. Since people naturally differ in effort, intelligence, and wealth, enemies can exploit these differences through factionalism and bribery; therefore, maintaining solidarity is essential.
In the Shanti Parva’s instruction on governance and social order, Bhishma advises about the vulnerabilities of a gaṇa (republic/assembly). He explains how adversaries destabilize such polities by creating internal divisions and buying off members.