Shloka 1
Nīti-upadeśa to a Rājaputra: Self-restraint, Alliances, and Rival-Management (नीतिउपदेशः)
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके ४ ३ श्लोक मिलाकर कुल ५८३ “लोक हैं) #द१०3८5>> हु # पञ्चाधिकशततमोब< ध्याय: कालकवृक्षीय मुनिके द्वारा गये हुए राज्यकी प्राप्तिके लिये विभिन्न उपायोंका वर्णन मुनिर्वाच अथ चेत् पौरुषं किंचित् क्षत्रियात्मनि पश्यसि । ब्रवीमि तां तु ते नीति राज्यस्य प्रतिपत्तये
munir uvāca | atha cet pauruṣaṃ kiñcit kṣatriyātmani paśyasi | bravīmi tāṃ tu te nītiṃ rājyasya pratipattaye ||
মুনিয়ে ক’লে—হে ৰাজকুমাৰ, যদি তুমি তোমাৰ ক্ষত্ৰিয় স্বভাৱত অলপো পুৰুষাৰ্থ আৰু চেষ্টা-শক্তি দেখা পাওঁ, তেন্তে ৰাজ্য লাভৰ বাবে মই তোমাক এক নীতি—ব্যৱহাৰিক পথ—কওঁ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Kingship is not gained by birth alone; it requires pauruṣa—personal resolve and capability—and must be pursued through nīti, disciplined and ethically informed statecraft.
A sage addresses a prince and, seeing potential for effort and leadership in him, begins to instruct him in the practical means (nīti) by which sovereignty may be attained.