Shloka 3
उपायधर्म-सेनायोगः
Upāya-dharma and Senāyoga: Expedient Ethics & Army Deployment
उपायधर्मान् वक्ष्यामि सिद्धार्थानर्थधर्मयो: । निर्मर्यादा दस्यवस्तु भवन्ति परिपन्थिन:,युधिष्ठिर! अब मैं अर्थसिद्धिके साधनभूत धर्मोंका वर्णन करूँगा। यदि डाकू और लुटेरे अर्थ और धर्मकी मर्यादा तोड़ने लगें, तब उनके विनाशके लिये वेदोंमें जो साधन बताया गया है, उसका वर्णन आरम्भ करता हूँ। तुम समस्त कार्योकी सिद्धिके लिये उन उपायोंको मुझसे सुनो
upāyadharmān vakṣyāmi siddhārthān arthadharmayoḥ | nirmaryādā dasyavas tu bhavanti paripanthinaḥ ||
ভীষ্মে ক’লে—যুধিষ্ঠিৰ! এতিয়া মই অৰ্থ আৰু ধৰ্ম—উভয়ৰ সিদ্ধিৰ বাবে পৰীক্ষিত উপায়-ধৰ্মসমূহ বৰ্ণনা কৰিম। যেতিয়া মર્યাদাহীন ডাকাত-লুণ্ঠকে অৰ্থ-ধৰ্মৰ সীমা ভাঙি পথঘাতক হৈ উঠে, তেতিয়া তেওঁলোকক দমন আৰু বিনাশ কৰিবলৈ বেদসন্মত যি ব্যৱস্থা আছে, সেয়া মই ক’বলৈ আৰম্ভ কৰিছোঁ। সকলো কাৰ্য সিদ্ধিৰ বাবে সেই উপায়সমূহ মোৰ পৰা শুনা।
भीष्म उवाच