Shloka 12
जनकस्य युद्धोपदेशः — Janaka’s Instruction on Steadfast Battle-Conduct
हर्षयेयुविंषण्णांश्व व्यवस्थाप्य परस्परम् । जितां च भूमिं रक्षेत भग्नान् नात्यनुसारयेत्
harṣayeya viṣaṇṇānś ca vyavasthāpya parasparam | jitāṃ ca bhūmiṃ rakṣeta bhagnān nātyanusarayet ||
যদি নিজৰ সৈন্য বিষণ্ণ বা শিথিল হৈ পৰে, তেন্তে তেওঁলোকক যথাযথ ব্যূহত পুনৰ স্থাপন কৰি পৰস্পৰ সহায়তাত ৰাখি, তেওঁলোকৰ হর্ষ আৰু যুদ্ধোৎসাহ বৃদ্ধি কৰিব। জয় কৰা ভূমি ৰক্ষা কৰিব; কিন্তু পৰাজিত হৈ পলাই যোৱা শত্রুক অতিদূৰলৈকে অনুসৰণ নকৰিব।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A righteous commander balances courage with restraint: restore morale and formation, consolidate gains by securing conquered ground, and avoid overextension by chasing a defeated enemy too far.
In Bhīṣma’s instruction on rājadharma and conduct in war, he outlines practical battlefield counsel: re-form dispirited troops, encourage them, hold captured positions, and refrain from excessive pursuit of fleeing opponents.