Shloka 63
Gadāyuddhe Kṛṣṇopadeśaḥ (Kṛṣṇa’s Counsel in the Mace-Duel) — Śalya-parva 57
राजन! रणभूमिमें उस गदाकी चोट खाकर भीमसेनके मस्तकसे रक्तकी धारा बह चली और वे मदकी धारा बहानेवाले गजराजके समान अधिक शोभा पाने लगे ।।
sañjaya uvāca |
rājan raṇabhūmau tasya gadā-prahāreṇa bhīmasenasya mastakāt raktadhārā prasasāra, sa ca mada-dhārā-prasravaṇa-gajarāja iva bhūyo 'pi śobhām avāpa ||
tato gadāṃ vīrahaṇīm ayomayīṃ pragṛhya vajrāśani-tulya-niḥsvanām |
atāḍayac chatrum amitra-karṣaṇo balena vikramya dhanañjayāgrajaḥ ||
সঞ্জয়ে ক’লে—হে ৰাজন, ৰণভূমিত সেই গদাৰ আঘাতত ভীমসেনৰ মূৰৰ পৰা ৰক্তধাৰা বৈ উঠিল; তথাপি সি মদধাৰা ঝৰোৱা গজৰাজৰ দৰে অধিক শোভিত হ’ল। তাৰ পিছত ধনঞ্জয়ৰ অগ্ৰজ, শত্ৰুসূদন ভীমসেনে বলপূৰ্বক পৰাক্ৰম প্ৰকাশ কৰি বজ্ৰ-অশনি সদৃশ ঘোৰ নাদ কৰা, বীৰবিনাশিনী লৌহগদা ধৰি শত্রুৰ ওপৰত প্ৰহাৰ কৰিলে।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights steadfastness and resolve under suffering: even wounded, Bhima’s presence and determination intensify. Ethically, it reflects the harsh reality of kshatriya-duty in war—courage and endurance are praised, while the narrative also implicitly reminds us of the heavy cost of violence.
On the battlefield Bhima is struck by a mace and bleeds from the head, yet appears even more formidable. Immediately afterward he seizes a heavy iron mace, described as thunderbolt-like in sound and hero-destroying in power, and strikes his enemy with renewed force.