Mahabharata 9.55.45 — Shalya Parva, Adhyaya 55, Shloka 45
Vāg-yuddha and Nimitta-darśana before the Gadāyuddha
Verbal Duel and Omens
केकयै: सृग्जयैर्दप्तं पञ्चालैश्व महात्मभि: । राजन्! तदनन्तर दुर्योधनने अमितपराक्रमी बलराम, महात्मा श्रीकृष्ण, महामनस्वी पांचाल, संजय, केकयगण तथा अपने भाइयोंके साथ खड़े हुए अभिमानी युधिष्ठिरसे इस प्रकार गर्वयुक्त वचन कहा-- ।।
kekayaiḥ sṛñjayair daptaṃ pañcālaiś ca mahātmabhiḥ | rājan tad-anantaraṃ duryodhanena amitaparākramī balarāmaḥ mahātmā śrīkṛṣṇaḥ mahāmanasvī pāñcālaḥ sañjayaḥ kekayagaṇaḥ tathā svabhrātṛbhiḥ saha tiṣṭhataḥ abhīmāninā yudhiṣṭhirena etad-vidhaṃ garvayuktaṃ vacanaṃ uktam || idaṃ vyavasitaṃ yuddhaṃ mama bhīmasya cobhayoḥ ||
সঞ্জয়ে ক’লে—হে ৰাজন! কেকয়, সৃঞ্জয় আৰু মহাত্মা পাঞ্চালসকল যেতিয়া যুদ্ধোৎসাহত দীপ্ত হ’ল, তেতিয়া দুৰ্যোধনে দেখিলে—অভিমানী যুধিষ্ঠিৰ অমিত পৰাক্ৰমী বলৰাম, মহাত্মা শ্ৰীকৃষ্ণ, উচ্চমনস্ক পাঞ্চাল-নায়কসকল, সঞ্জয়, কেকয়গণ আৰু নিজৰ ভ্ৰাতৃসকলৰ সৈতে থিয় হৈ আছে। তেতিয়া দুৰ্যোধনে গৰ্বভৰা বাক্য ক’লে—“এই যুদ্ধ মোৰ আৰু ভীমৰ মাজত—আমাৰ দুয়োৰে বাবে—দৃঢ়ভাৱে স্থিৰ হৈছে।”
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how pride and boastful resolve can color even a righteous cause: in war, determination (vyavasāya) must be governed by dharma and restraint, otherwise it becomes mere ego-driven rivalry.
Sañjaya reports that, amid the assembled allies (Kekayas, Sṛñjayas, Pāñcālas) and notable figures like Balarāma and Kṛṣṇa, Yudhiṣṭhira—described as proud—declares that a decisive fight has been settled between himself and Bhīma.
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.