Shloka 105

पिड़ाक्षा नीलकण्ठाश्न लम्बकर्णाक्ष भारत । वृकोदरनिभाश्चैव केचिदज्जनसंनिभा:,भरतनन्दन! उनकी आँखें भूरी थीं, कण्ठमें नीले रंगका चिह्न था और कान लंबे-लंबे थे। किन्हींका रंग भेड़ियोंके उदरके समान था तो कोई काजलके समान काले थे

piḍākṣā nīlakaṇṭhāś ca lambakarṇākṣa bhārata | vṛkodaranibhāś caiva kecid añjanasannibhāḥ ||

বৈশম্পায়নে ক’লে— হে ভৰতনন্দন! কিছুমানৰ চকু পিঙ্গল-ভূৰীয়া আছিল, কিছুমানৰ গলাত নীল চিহ্ন আছিল, আৰু কিছুমানৰ কাণ দীঘলকৈ ঝুলিছিল। কিছুমানৰ বৰ্ণ নেকুৰাৰ উদৰৰ দৰে, আৰু কিছুমান অঞ্জনৰ দৰে ক’লা আছিল।

पिङ्गाक्षाःhaving tawny/brown eyes
पिङ्गाक्षाः:
Karta
TypeAdjective
Rootपिङ्गाक्ष
FormMasculine, Nominative, Plural
नीलकण्ठाःhaving blue-marked throats / blue-necked
नीलकण्ठाः:
Karta
TypeAdjective
Rootनीलकण्ठ
FormMasculine, Nominative, Plural
लम्बकर्णाक्षाःhaving long ears and eyes (i.e., long-eared, long-eyed)
लम्बकर्णाक्षाः:
Karta
TypeAdjective
Rootलम्बकर्णाक्ष
FormMasculine, Nominative, Plural
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
वृकोदरनिभाःresembling a wolf's belly (in color/appearance)
वृकोदरनिभाः:
Karta
TypeAdjective
Rootवृकोदरनिभ
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/also
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
केचित्some (persons)
केचित्:
Karta
TypePronoun
Rootक-चित्
FormMasculine, Nominative, Plural
अञ्जनसंनिभाःresembling collyrium/black like kohl
अञ्जनसंनिभाः:
Karta
TypeAdjective
Rootअञ्जनसंनिभ
FormMasculine, Nominative, Plural
भरतनन्दनO delight of Bharata (O son of Bharata)
भरतनन्दन:
TypeNoun
Rootभरतनन्दन
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Bhārata (Janamejaya)

Educational Q&A

The verse is primarily descriptive rather than prescriptive: it underscores how, in the chaos of war, beings are portrayed through striking physical markers, reminding the listener that outward forms can signal fear, otherness, or ominous atmosphere, without themselves constituting dharma.

Vaiśampāyana is narrating to Janamejaya a scene in which various figures are described by distinctive bodily features—eye color, throat marks, ear length, and complexion—heightening the vividness and foreboding tone of the war narrative in Śalya Parva.