Shloka 23
कुमाराभिषेकप्रश्नः — Inquiry into Kumāra (Skanda) Investiture at Sarasvatī
यत् पापं वर्धते5स्माकं ततः स्मो ब्रद्म॒राक्षसा: | “हमलोग जो पापाचार करते हैं, यह हमारा स्वेच्छाचार नहीं है। आप-जैसे महात्माओंकी हमलोगोंपर कभी कृपा नहीं हुई और हम सदा दुष्कर्म ही करते चले आये। इससे हमारे पापकी निरन्तर वृद्धि होती रहती है और हम ब्रह्माराक्षस हो गये हैं || २० ई ।।
Vaiśampāyana uvāca: yat pāpaṁ vardhate ’smākaṁ tataḥ smo brahmarākṣasāḥ | yoṣitāṁ caiva pāpena yonidoṣakṛtena ca, ācāryam ṛtvijaṁ caiva guruṁ vṛddhajanaṁ tathā | prāṇino ye ’vamanyante te bhavantīha rākṣasāḥ ||
বৈশম্পায়নে ক’লে— আমাৰ ভিতৰত পাপ নিতান্তে বাঢ়ি থাকিল, সেই কাৰণে আমি ব্ৰহ্মৰাক্ষস হ’লোঁ। যিসকল প্ৰাণী নাৰী-সম্পৰ্কীয় পাপ আৰু যোনিদোষজনিত অপৰাধত লিপ্ত হৈ, আচার্য, ঋত্বিজ, গুৰু আৰু বৃদ্ধজনক অৱমাননা কৰে— তেওঁলোক ইয়াতেই ৰাক্ষস হয়।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames moral causality: persistent wrongdoing—especially contempt toward sacred and social authorities (teacher, priest, guru, elders) and sexual/reproductive transgressions—leads to a degraded, ‘rākṣasa-like’ state. It emphasizes that violating dharma is not merely a private act but corrodes one’s very condition and identity.
Vaiśampāyana narrates a statement explaining why certain beings have become brahmarākṣasas/rākṣasas: their accumulated sins keep increasing, and specific anti-dharmic acts—disrespecting revered figures and committing grave sexual/reproductive faults—are cited as causes for such a fallen state.