Shloka 976
द्वैपायनह्रदे दुर्योधनान्वेषणम् / The Search for Duryodhana at Dvaipāyana Lake
रक्षित: कुलधर्मश्च॒ सानुक्रोशतया त्वया । वैश्यापुत्र युयुत्सुकी कही हुई यह बात सुनकर और इसे समयोचित जानकर सम्पूर्ण धर्मोंके ज्ञाता तथा अमेय आत्मबलसे सम्पन्न विदुरजीने युयुत्सुकी भूरि-भूरि प्रशंसा की एवं इस प्रकार कहा--“भरतवंशियोंके इस विनाशके समय जो यह समयोचित कर्तव्य प्राप्त था, वह सब बताकर अपनी दयालुताके कारण तुमने कुल-धर्मकी रक्षा की है
rakṣitaḥ kuladharmaś ca sānukrośatayā tvayā | vaiśyāputra yuyutsukī kahī huī yaha bāta sunkara aura ise samayocita jānkara sampūrṇa dharmoṃ ke jñātā tathā ameya ātmabal se sampanna vidurajī ne yuyutsukī bhūri-bhūri praśaṃsā kī evaṃ isa prakāra kahā—“bharatavaṃśiyoṃ ke isa vināśa ke samaya jo yaha samayocita kartavya prāpta thā, vaha saba batākara apanī dayālutā ke kāraṇa tumne kula-dharma kī rakṣā kī hai”
সঞ্জয়ে ক’লে— “তোমাৰ কৰুণাৰ দ্বাৰা কুলধৰ্ম ৰক্ষিত হৈছে।” বৈশ্যাপুত্ৰ যুযুৎসুৰ এই কথা শুনি, তাক সময়োচিত আৰু যথাযথ বুলি মানি, সকলো ধৰ্মৰ জ্ঞাতা আৰু অপাৰ আত্মবলসম্পন্ন বিদুৰে যুযুৎসুক বাৰে বাৰে প্ৰশংসা কৰি ক’লে— “ভাৰতবংশৰ এই বিনাশকালত যি কৰ্তব্য সময়ানুগ আছিল, সেয়া তুমি স্পষ্টকৈ জনাইছা; আৰু দয়াৰ বশে কুলধৰ্ম ৰক্ষা কৰিছা।”
संजय उवाच
Educational Q&A
Even amid catastrophic conflict, one should identify and speak the timely duty (samayocita kartavya) and act from compassion; such conduct preserves kula-dharma—social and familial ethical continuity—when everything else is collapsing.
Sañjaya reports that Vidura, recognizing Yuyutsu’s statement as appropriate to the moment, repeatedly praises him and declares that Yuyutsu’s compassionate counsel/action has protected the Bharata clan’s dharma during a time of widespread destruction.