Shloka 96
एतच्छुत्वा तु वचन वैश्यापुत्रेण भाषितम् । प्राप्तकालमिति ज्ञात्वा विदुर: सर्वधर्मवित्,रक्षित: कुलधर्मश्च॒ सानुक्रोशतया त्वया । वैश्यापुत्र युयुत्सुकी कही हुई यह बात सुनकर और इसे समयोचित जानकर सम्पूर्ण धर्मोंके ज्ञाता तथा अमेय आत्मबलसे सम्पन्न विदुरजीने युयुत्सुकी भूरि-भूरि प्रशंसा की एवं इस प्रकार कहा--“भरतवंशियोंके इस विनाशके समय जो यह समयोचित कर्तव्य प्राप्त था, वह सब बताकर अपनी दयालुताके कारण तुमने कुल-धर्मकी रक्षा की है
sañjaya uvāca |
etac chrutvā tu vacanaṁ vaiśyāputreṇa bhāṣitam |
prāptakālam iti jñātvā viduraḥ sarvadharmavit |
rakṣitaḥ kuladharmaś ca sānukrośatayā tvayā |
vaiśyāputra yuyutsukī kathitāṁ etāṁ kathāṁ śrutvā prāptakālam iti matvā sarvadharmavit viduro ’meyātma-balopetaḥ yuyutsuṁ bhūri-bhūri praśaśaṁsa, evaṁ ca uvāca— “bharatavaṁśīyānāṁ vināśakāle yad idaṁ prāptakālaṁ kartavyaṁ tat sarvaṁ nivedya tvayā sānukrośatayā kuladharmo rakṣitaḥ” |
বৈশ্যপুত্ৰ যুযুৎসুৱে কোৱা এই কথাবোৰ শুনি, সেয়া সময়োচিত বুলি জানি, সৰ্বধৰ্মবিদ বিদুৰে তেওঁক পুনঃপুনঃ প্ৰশংসা কৰি ক’লে—“হে বৈশ্যপুত্ৰ! ভৰতবংশৰ এই বিনাশক্ষণত যি কৰ্তব্য উপস্থিত আছিল, তুমি সেয়া প্ৰকাশ কৰিলা; আৰু কৰুণাবশে তুমি কুলধৰ্ম ৰক্ষা কৰিলা।”
संजय उवाच
Educational Q&A
Dharma must be discerned in context: when destruction is imminent, one should do the timely, necessary duty (prāptakāla-kartavya) and protect the ethical fabric of the family (kula-dharma), guided by compassion rather than factional loyalty.
Sañjaya reports that Vidura hears Yuyutsu’s statement, recognizes it as appropriate to the crisis, and repeatedly praises him, saying that Yuyutsu’s compassionate counsel has preserved the family’s dharma at a moment of catastrophic collapse for the Bharatas.