Shloka 113
परस्परवधे यत्तौ छिद्रान्वेषणतत्परौ । उस समय वहाँ पाण्डुपुत्र नकुल और कर्णकुमार चित्रसेनमें मुझे कोई अन्तर नहीं दिखायी देता था। दोनों ही अस्त्र-शस्त्रोंके विद्वान, बलवान् तथा रथयुद्धमें कुशल थे। परस्पर घातमें लगे हुए वे दोनों वीर एक-दूसरेके छिद्र (प्रहारके योग्य अवसर) ढूँढ़ रहे थे
parasparavadhe yattau chidra-anveṣaṇa-tatparau |
সঞ্জয়ে ক’লে—সিহঁতে দুয়ো পৰস্পৰৰ বিনাশৰ বাবে উদ্যত আছিল আৰু প্ৰহাৰযোগ্য ফাঁক বিচাৰাতেই সম্পূৰ্ণ নিমগ্ন আছিল। সেই সময়ত মোৰ দৃষ্টিত পাণ্ডুপুত্ৰ নকুল আৰু কৰ্ণপুত্ৰ চিত্ৰসেনৰ মাজত কোনো ভেদ নাছিল। দুয়ো অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰবিদ্যাত পাৰদৰ্শী, বলৱান আৰু ৰথযুদ্ধত নিপুণ আছিল। পৰস্পৰ আঘাতত ৰত সেই দুজন বীৰে একে-অন্যৰ সামান্যতম চুক—প্ৰহাৰৰ সুযোগ—নিরন্তৰ লক্ষ্য কৰি আছিল।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, in war, equally matched warriors become absorbed in seeking the opponent’s ‘chidra’—a vulnerable opening. It implicitly points to the tension between kṣatriya duty (skillful, rule-bound combat) and the grim reality that even disciplined warfare is driven toward mutual destruction.
Sañjaya describes a chariot duel in which Nakula and Citraseṇa appear evenly matched. Both are powerful and expert in weapons, and they circle one another looking for a momentary weakness to land a decisive blow.