Shloka 83
Sauptika Parva, Adhyaya 8 — Dhṛṣṭadyumna-vadha and the Camp’s Nocturnal Rout
तथा भवदश्यां कार्य स्यादिति मे निश्चिता मति: । “मैं तो इस शिविरके भीतर घुस जाऊँगा और वहाँ कालके समान विचरूँगा। आपलोग ऐसा करें जिससे कोई भी मनुष्य आप दोनोंके हाथसे जीवित न बच सके
tathā bhavad-aśyāṁ kāryaṁ syād iti me niścitā matiḥ | tato rathaṁ punar drauṇir āsthito bhīma-niḥsvanam | dhanuṣ-pāṇiḥ śarair anyān praiṣayad vai yama-kṣayam ||
সঞ্জয়ে ক’লে— “এই কাম এইদৰে হ’বই লাগিব— এইটো মোৰ দঢ়় সিদ্ধান্ত। মই এই শিবিৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই কালের দৰে বিচৰণ কৰিম; আৰু তোমালোক দুয়োজনে তেনেকৈ কৰা— তোমালোকৰ হাতৰ পৰা এজনো মানুহ যেন জীৱন্ত নপলাই— এইয়েই মোৰ অচল মত।” এই কথা কৈ দ্ৰোণপুত্ৰ অশ্বত্থামা পুনৰ ভয়ংকৰ নিনাদ কৰা ৰথত আৰোহণ কৰিলে; ধনু হাতত লৈ বাণেৰে আন যোদ্ধাসকলক যমসদনলৈ পঠিয়াবলৈ ধৰিলে।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how a ‘firmly decided mind’ (niścitā matiḥ) can become ethically catastrophic when directed toward annihilation. It presents resolve and martial capability as morally ambiguous: determination without dharmic restraint turns action into mere ‘sending to Yama,’ i.e., death as an end in itself.
Sañjaya describes Droṇa’s son (Aśvatthāmā) renewing his assault: he mounts his roaring chariot, takes up his bow, and shoots arrows that kill ‘others,’ metaphorically sending them to Yama’s realm. It is part of the Sauptika Parva’s night-time violence following the great war.