Next Verse

Shloka 1

कृपोपदेशः — द्रौणेरनिद्रा च

Kṛpa’s Counsel and Drauṇi’s Sleepless Resolve

अ-क्रा् - भोजका अर्थ है भोजवंशी कृतवर्मा। चतुथों5 ध्याय: कृपाचार्यका कल प्रातःकाल युद्ध करनेकी सलाह देना और अश्वत्थामाका इसी रात्रिमें सोते हुओंको मारनेका आग्रह प्रकट करना कृप उवाच दिष्टया ते प्रतिकर्तव्ये मतिर्जातेयमच्युत । नत्वां वारयितुं शक्तो वज़पाणिरपि स्वयम्‌,कृपाचार्य बोले--तात! तुम अपनी टेकसे टलने-वाले नहीं हो, सौभाग्यकी बात है कि तुम्हारे मनमें बदला लेनेका दृढ़ विचार उत्पन्न हुआ। तुम्हें साक्षात्‌ वज्रधारी इन्द्र भी इस कार्यसे रोक नहीं सकते

kṛpa uvāca |

diṣṭyā te pratikartavye matir jāteyam acyuta |

na tvāṃ vārayituṃ śakto vajrapāṇir api svayam ||

কৃপ ক’লে—হে অচ্যুত, প্ৰতিশোধ সাধনৰ এই দৃঢ় সংকল্প তোমাৰ মনত জাগি উঠা সৌভাগ্য। এই কৰ্মৰ পৰা তোমাক স্বয়ং বজ্ৰপাণি ইন্দ্ৰও নিবৃত্ত কৰিব নোৱাৰে।

कृपःKripa
कृपः:
Karta
TypeNoun
Rootकृप (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
दिष्ट्याby good fortune / fortunately
दिष्ट्या:
Karana
TypeNoun
Rootदिष्टि (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Instrumental, Singular
तेof you / your
ते:
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form—, Genitive, Singular
प्रतिकर्तव्येin the matter of retaliation / what is to be done in return
प्रतिकर्तव्ये:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootप्रतिकर्तव्य (कृत्-प्रातिपदिक; कर्तव्य from कृ)
FormNeuter, Locative, Singular
मतिःresolve / intention
मतिः:
Karta
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
जाताarisen / born
जाता:
TypeAdjective
Rootजात (कृत्-प्रातिपदिक; past passive participle of जन्)
FormFeminine, Nominative, Singular
इयम्this
इयम्:
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
अच्युतO Achyuta (unfailing one)
अच्युत:
TypeNoun
Rootअच्युत (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form—, Accusative, Singular
वारयितुम्to restrain / to stop
वारयितुम्:
TypeVerb
Rootवृ (धातु) / वारय (णिच्-प्रयोग)
FormInfinitive (Tumun)
शक्तःable
शक्तः:
TypeAdjective
Rootशक्त (कृत्-प्रातिपदिक; past passive participle of शक्)
FormMasculine, Nominative, Singular
वज्रपाणिःthe thunderbolt-handed one (Indra)
वज्रपाणिः:
Karta
TypeNoun
Rootवज्रपाणि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
अपिeven / also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
स्वयम्himself
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)

कृप उवाच

K
Kṛpa (Kṛpācārya)
A
Acyuta (as addressed in the verse)
V
Vajrapāṇi (Indra)