Shloka 30
यमसभावर्णनम् (Yamasabhā-varṇanam) — Nārada’s Description of Dharmarāja’s Assembly
अग्निष्वात्ताश्न पितर: फेनपाश्चोष्मपाश्च ये । स्वधावन्तो बर्लहिषदो मूर्तिमन्तस्तथापरे,अगस्त्य, मतंग, काल, मृत्यु, यज्ञकर्ता, सिद्ध, योगशरीरधारी, अग्निष्वात्त पितर, फेनप, ऊष्मप, स्वधावान्, बर्हिषद् तथा दूसरे मूर्तिमान् पितर, साक्षात् कालचक्र (संवत्सर आदि कालविभागके अभिमानी देवता), भगवान् हव्यवाहन (अग्नि), दक्षिणायनमें मरनेवाले तथा सकामभावसे दुष्कर (श्रमसाध्य) कर्म करनेवाले मनुष्य, जनेश्वर कालकी अआज्ञामें तत्पर यमदूत, शिंशप एवं पलाश, काश और कुश आदिके अभिमानी देवता मूर्तिमान् होकर उस सभामें धर्मराजकी उपासना करते हैं
nārada uvāca | agniṣvāttāś ca pitaro phenapāś coṣmapāś ca ye | svadhāvanto barhiṣadaḥ mūrtimantas tathāpare ||
নাৰদে ক’লে—তাত অগ্নিষ্বাত্ত, ফেনপ আৰু ঊষ্মপ নামৰ পিতৃগণ আছে; স্বধাৱন্ত আৰু বৰ্হিষদো আছে, আৰু আন মূর্তিমান পিতৃগণো উপস্থিত। এই সকলো পিতৃগণ নিজ নিজ বৰ্গত স্থিত হৈ সেই ৰাজসভাত ধৰ্মৰাজ যমক প্ৰণাম কৰি উপাসনা কৰে। ইয়াৰ পৰা বুজা যায়—ধৰ্মৰ সূক্ষ্ম বিধানও পিতৃলোক আৰু বিশ্ব-ব্যৱস্থাৰ সাক্ষ্যত স্থিত।
नारद उवाच
Educational Q&A
The verse underscores that dharma and rightful rule are not merely human conventions: the ancestral and cosmic orders (Pitṛs in multiple classes) are portrayed as present and attentive, implying moral accountability and the sanctity of righteous governance supported by ritual and tradition.
Narada is describing the extraordinary assembly hall where Dharmarāja is honored. He lists various classes of Pitṛs—Agniṣvāttas, Phenapas, Ūṣmapas, Svadhāvants, Barhiṣads, and other embodied ancestral beings—indicating that even subtle, divine lineages attend and venerate the king in the sabhā.