Shloka 30
Śiśupāla-vākya: Bhīṣma-nindā and the ‘Haṃsa’ Exemplum (शिशुपालवाक्यम् — भीष्मनिन्दा, हंसदृष्टान्तः)
[भगवान् नारायणकी महिमा और उनके द्वारा मधु-कैटभका वध] (वैशग्पायन उवाच ततो भीष्मस्य तच्छुत्वा वच: काले युधिष्ठिर: । उवाच मतिमान् भीष्म ततः कौरवनन्दन: ।।
bhīṣma uvāca |
vartamānātītāṃ ca śṛṇu rājan yudhiṣṭhira |
īśvarasyottamasyaināṃ karmaṇāṃ gahanāṃ gatim ||
বৈশম্পায়নে ক’লে—জনমেজয়! ভীষ্মৰ সময়োচিত বাক্য শুনি বুদ্ধিমান কৌৰবনন্দন যুধিষ্ঠিৰে তেওঁক ক’লে— যুধিষ্ঠিৰে ক’লে—“পিতামহ! এই দেৱৰ সকলো কৰ্ম বিস্তাৰে শুনিব খোজোঁ। ভগৱানৰ সেই লীলা-কর্ম দয়া কৰি কওক। অৱতাৰসমূহৰ ক্ৰম আৰু কৰ্মৰ অনুপূৰ্ব্যও বৰ্ণনা কৰক; লগতে শ্ৰীকৃষ্ণৰ শীল-স্বভাৱ কেনেকুৱা সেয়াও কওক।” বৈশম্পায়নে ক’লে—এই অনুৰোধত ভীষ্মে ৰাজসমাজত, বাসুদেৱৰ সমক্ষত, আন কাকো অসম্ভৱ অদ্ভুত কৰ্মসমূহৰ বৰ্ণনা আৰম্ভ কৰিলে। ভীষ্মে ক’লে—“ৰাজা যুধিষ্ঠিৰ! পুৰুষোত্তম ঈশ্বৰৰ বৰ্তমান আৰু অতীত কৰ্মগতি অতি গহীন; শুনা।”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma emphasizes that the Supreme Lord’s actions are ‘gahanā’—not fully graspable through ordinary human logic. Ethically, this frames divine deeds as oriented toward sustaining dharma and cosmic order, inviting humility and attentive listening rather than quick judgment.
After Yudhiṣṭhira requests a detailed account of Kṛṣṇa/Nārāyaṇa’s incarnations and deeds, Bhīṣma begins his discourse by warning that the Lord’s acts—past and present—have a profound, mysterious trajectory. This verse serves as the opening cue to a long narration of divine exploits.