Shloka 10
Adhyāya 8: Saṃprahāra-varṇana and Bhīma–Kṣemadhūrti Dvipa-Yuddha
Combat Description and Elephant Duel
धृतराष्ट्र रवाच संजयाधिरथिरीर: सिंहद्विरदविक्रम: । वृषभप्रतिमस्कन्धो वृषभाक्षगतिश्नचरन्,धृतराष्ट्र बोले--संजय! अधिरथका वीर पुत्र कर्ण सिंह और हाथीके समान पराक्रमी था। उसके कंधे साँड़के कंधोंके समान हृष्टपुष्ट थे। उसकी आँखें और चाल-ढाल भी साँड़के ही सदृश थीं। वह स्वयं भी दानकी वर्षा करनेके कारण वृषभस्वरूप था। रणभूमिमें विचरता हुआ कर्ण इन्द्र-जैसे शत्रुसे पाला पड़नेपर भी साँड़के समान कभी युद्धसे पीछे नहीं हटता था। उसकी युवा-अवस्था थी। उसका शरीर इतना सुदृढ़ था, मानो वज्ञसे गढ़ा गया हो
dhṛtarāṣṭra uvāca sañjaya adhirathīraḥ siṃha-dvirada-vikramaḥ | vṛṣabha-pratima-skandho vṛṣabhākṣa-gatiś caran ||
ধৃতৰাষ্ট্ৰ ক’লে—সঞ্জয়! অধিৰথৰ বীৰ পুত্ৰ কৰ্ণ ৰণভূমিত সিংহ আৰু গজৰ দৰে পৰাক্ৰমী হৈ বিচৰণ কৰিছিল। তাৰ স্কন্ধ বৃষভৰ দৰে দৃঢ়; তাৰ চকু আৰু গতি-ভঙ্গিও বৃষভসদৃশ আছিল। দানৰ বৰ্ষণে সি যেন বৃষভস্বৰূপেই আছিল। অস্ত্ৰসংঘৰ্ষৰ মাজত ঘূৰি ফুৰিলেও ইন্দ্ৰসম শত্রুৰ সন্মুখীন হ’লে সি বৃষভৰ দৰে কেতিয়াও যুদ্ধৰ পৰা পিছু হটিছিল নে। সি আছিল যুৱক; তাৰ দেহ বজ্ৰে গঢ়া যেন কঠিন আছিল।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the kṣatriya ideal of steadfast courage: a warrior should not retreat when duty calls, even before a formidable opponent. It also frames martial excellence through controlled strength and reputation—valor joined to an identity shaped by generosity and resolve.
Dhṛtarāṣṭra addresses Sañjaya and asks/reflects upon Karṇa’s qualities. He describes Karṇa’s physical power and battlefield bearing through animal similes (lion, elephant, bull), emphasizing his fearlessness and unyielding presence in combat.