Previous Verse
Next Verse

Shloka 56

शरार्चिषा गाण्डिवेनाहमेक: सर्वान्‌ कुरून्‌ बाह्निकांश्चवाभिहत्य । हिमात्यये कक्षगतो यथाग्नि- स्तथा दहेयं सगणान्‌ प्रसह

sañjaya uvāca |

śarārciṣā gāṇḍīvenāham ekaḥ sarvān kurūn bāhlikāṃś caivābhihatya |

himātyaye kakṣagato yathāgniḥ tathā daheyaṃ sagaṇān prasaha ||

সঞ্জয় ক’লে— মই একাই, শৰজ্বালাৰে দীপ্ত গাণ্ডীৱ ধনুৰে, সকলো কুৰুক আৰু বাহ্লিকক তেওঁলোকৰ দলবলসহ সংহাৰ কৰি, শীতৰ অন্তত ঝোপঝাড়ত লাগি উঠা অগ্নিৰ দৰে বলপূৰ্বক সকলোকে ভস্ম কৰি দিম।

शरार्चिषाwith the flame of arrows
शरार्चिषा:
Karana
TypeNoun
Rootशर-अर्चिस्
FormFeminine, Instrumental, Singular
गाण्डिवेनwith the Gāṇḍīva (bow)
गाण्डिवेन:
Karana
TypeNoun
Rootगाण्डीव
FormNeuter, Instrumental, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Nominative, Singular
एकःalone
एकः:
Karta
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Accusative, Plural
कुरून्the Kurus
कुरून्:
Karma
TypeNoun
Rootकुरु
FormMasculine, Accusative, Plural
बाह्निकान्the Bāhlikas
बाह्निकान्:
Karma
TypeNoun
Rootबाह्निक
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
अभिहत्यhaving slain
अभिहत्य:
TypeVerb
Rootअभि-हन्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (sense), —
हिमात्ययेat the end of winter (in the hot season)
हिमात्यये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहिम-अत्यय
FormMasculine, Locative, Singular
कक्षगतोhaving entered the dry brushwood
कक्षगतो:
Karta
TypeAdjective
Rootकक्ष-गत
FormMasculine, Nominative, Singular
यथाas/like
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
अग्निःfire
अग्निः:
Karta
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाso/thus
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
दहेयम्I would burn / I shall burn (intended)
दहेयम्:
TypeVerb
Rootदह्
FormOptative (Vidhi-lin), —, 1st, Singular, Parasmaipada
सगणान्together with their troops
सगणान्:
Karma
TypeAdjective
Rootस-गण
FormMasculine, Accusative, Plural
प्रसहforcibly, by force
प्रसह:
TypeIndeclinable
Rootप्रसह

संजय उवाच

S
Sañjaya
G
Gāṇḍīva (bow)
K
Kurus
B
Bāhlikas
A
Agni (fire, as simile)

Educational Q&A

The verse highlights how martial confidence can become totalizing—likened to wildfire—illustrating the epic’s ethical tension: kṣatriya duty demands battle, yet unchecked wrath and pride risk turning duty into indiscriminate destruction.

Sañjaya reports a warrior’s declaration of overwhelming intent: armed with the Gāṇḍīva and ‘flaming’ arrows, he claims he will single-handedly slay the Kurus and Bāhlikas with their forces, burning them like a fire spreading through dry thickets at winter’s end.