Shloka 59
अध्याय ६० — कर्णस्य पाञ्चाल-सोमक-निग्रहः
Karna’s Suppression of the Panchala–Somaka Forces
परंतप! उन दोनोंका वह महान् युद्ध बड़ा भयंकर था। प्रजानाथ! वैसा युद्ध मैंने पहले कभी नहीं देखा था ।। कृतवर्मा ततो राजन्नुत्तमौजसमाहवे । हृदि विव्याध सहसा रथोपस्थ उपाविशत्,राजन! तदनन्तर कृतवर्माने युद्धस्थलमें सहसा उत्तमौजाकी छातीमें गहरा आघात किया। उत्तमौजा अचेत-सा होकर रथके पिछले भागमें बैठ गया
sañjaya uvāca |
parantapa! ubhayos tayoḥ sa mahān yuddhaḥ bhṛśaṃ bhayānaka āsīt | prajānātha! tādṛśaṃ yuddhaṃ mayā pūrvaṃ kadācana na dṛṣṭam ||
kṛtavarmā tato rājann uttamaujasaṃ āhave | hṛdi vivyādha sahasā rathopasthe upāviśat ||
সঞ্জয়ে ক’লে—পরন্তপ! সেই দুয়োৰে মহাযুদ্ধ অতি ভয়ংকৰ আছিল। প্ৰজানাথ! তেনে যুদ্ধ মই আগতে কেতিয়াও দেখা নাছিলোঁ। তাৰ পাছত, ৰাজন, কৃতবর্মাই ৰণমধ্যত হঠাৎ উত্তমৌজাৰ বক্ষত গভীৰ আঘাত কৰিলে। আঘাতত উত্তমৌজা যেন অচেতন হৈ ৰথৰ পিছফালে বহি পৰিল।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the brutal reality of war as witnessed by a truthful narrator: even renowned warriors can be suddenly incapacitated. It implicitly cautions that martial prowess and life itself are fragile amid adharma-driven conflict, while also reflecting the kṣatriya world where duty and violence coexist.
Sañjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra that the duel was unprecedentedly terrifying. In the next moment, Kṛtavarmā delivers a sudden, deep blow to Uttamaujā’s chest, causing Uttamaujā to lose awareness and slump onto the rear/seat area of his chariot.