Shloka 19
कर्णस्य दानप्रतिज्ञा–शल्योपदेश–वाक्ययुद्धम्
Karna’s Gift-Vows, Shalya’s Counsel, and the Battle of Words
हयारोहाश्व बहव: परिवार्य गजोत्तमान् | तलशब्दरवांश्वक्रु: सम्पतन्तस्ततस्तत:,बहुत-से घुड़सवार उत्तम गजराजोंको चारों ओरसे घेरकर इधर-उधर दौड़ने और ताली पीटने लगे। इससे जब वे विशालकाय हाथी दौड़ने और भागने लगते, तब वे घुड़सवार अगल-बगलसे और पीछेकी ओरसे उनपर बाणोंकी चोट करते थे
sañjaya uvāca | hayārohāś ca bahavaḥ parivārya gajottamān | tālaśabdaravāṁś cakruḥ sampatantas tatas tataḥ ||
সঞ্জয়ে ক’লে—বহু অশ্বাৰোহীয়ে শ্ৰেষ্ঠ গজোত্তমসকলক চাৰিওফালে ঘেৰি ইফালে-সিফালে ধাৱি কৰতালধ্বনি আৰু প্ৰবল কোলাহল তুলিলে। সেই শব্দত ভীত হৈ মহাকায় হাতীবোৰ দৌৰি ছত্ৰভংগ হ’বলৈ ধৰিলে; তেতিয়া অশ্বাৰোহীয়ে সিহঁতৰ পাৰ্শ্ব আৰু পশ্চাৎ দিশৰ পৰা শৰাঘাতে আঘাত কৰিলে।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how warfare often relies not only on strength but on manipulation of fear and confusion—using noise and encirclement to panic powerful animals and then exploit their vulnerability. It implicitly contrasts strategic success with the ethical harshness of such methods.
Sañjaya describes a battlefield tactic: horsemen surround elite war-elephants, create a loud uproar by clapping and shouting, causing the elephants to bolt; as they flee or turn, the riders attack them from the sides and rear with arrows.