Shloka 20
कर्णार्जुनयुद्ध-प्रवृत्तिः
Renewal of the Karṇa–Arjuna Engagement at Day’s End
चलत्पताकै: सुमुखैहेमकक्षातनुच्छदै: । मिमर्दिषन्तस्त्वरिता: प्रदीप्तैरिव पर्वतै:,उन हाथियोंपर पताकाएँ फहरा रही थीं। उनके मुख बहुत सुन्दर थे। उनको कसनेके लिये बनी हुई रस्सी और कवच सुवर्णमय थे। वे प्रज्वलित पर्वतोंके समान जान पड़ते थे। उन हाथियोंके द्वारा नकुलको कुचलवा देनेकी इच्छा रखकर मेकल, उत्कल, कलिंग, निषध तथा ताग्रलिप्तदेशीय योद्धा बड़ी उतावलीके साथ बाणों और तोमरोंकी वर्षा कर रहे थे। वे सब-के-सब उन्हें मार डालनेको उतारू थे
calatpatākaiḥ sumukhair hemakakṣā-tanucchadaiḥ | mimardiṣantaḥ tvaritāḥ pradīptair iva parvataiḥ ||
সঞ্জয়ে ক’লে—পতাকা উৰি আছিল, মুখবোৰ অতি সুন্দৰ দেখা গৈছিল; সোণালী কক্ষ্যা আৰু ৰক্ষাকবচ-আৱৰণেৰে সজ্জিত সেই হাতীবোৰ চেপি-মাৰি পেলাবৰ অভিপ্ৰায়ে ত্বৰিত বেগে আগবাঢ়িল—চলন্ত জ্বলন্ত পৰ্বতৰ দৰে। নকুলক হাতীৰ পাদতলে দলি পেলাবলৈ ইচ্ছা কৰি মেকল, উৎকল, কলিঙ্গ, নিষধ আৰু তাম্ৰলিপ্ত দেশীয় যোদ্ধাসকলে উৎকণ্ঠাৰে বাণ আৰু তোমৰৰ বৰ্ষণ কৰিলে; সকলোৱে তেওঁক বধ কৰিবলৈ দৃঢ়প্ৰতিজ্ঞ আছিল।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the moral atmosphere of war: collective intent hardens into a single-minded drive to destroy an opponent. By portraying attackers as ‘all bent on killing,’ it highlights how battlefield zeal can eclipse restraint, reminding readers that adharma often manifests first as intention (saṅkalpa) before action.
Sañjaya describes a coordinated assault on Nakula. Armoured, bannered elephants surge forward to trample him, while allied regional warriors (Mekala, Utkala, Kaliṅga, Niṣadha, Tāmralipta) hurry to support the charge by raining arrows and javelins, aiming to kill Nakula.